رویدادهای «دیلمیان»

اسلم دیلمی، کاتب امام حسین(ع) و از تبار دیلم، در عاشورای ۶۱ق پس از نبردی دلاورانه و شهادت بیش از هفتاد تن از دشمن، به عنوان تنها شهید ایرانی در بالین امام حسین (ع) به شهادت رسید.

مشاهده

تاسیس حکومت آل‌بویه (322 ق)

فرزندان ماهیگیر ابوشجاع بویه با اصالتی گیلانی، از دیلم و گیلان برخاستند و با تشکیل اولین حکومت شیعه دوازده‌امامی در قرن چهارم هجری، خلافت عباسی را به حاشیه راندند و با تکیه بر توان نظامی، سیاست‌ورزی، و حمایت از سنت‌های ایرانی، حکومتی مقتدر در غرب ایران و بغداد بنیان نهادند.

مشاهده

درگذشت عمادالدوله دیلمی (جمادی‌الثانی 338ق)

علی بن بویه، بنیان‌گذار آل بویه، با پشتیبانی از تشیع و سنت‌های ایرانی، حکومت قدرتمندی در فارس و غرب ایران پایه‌ریزی کرد که همراه با برادرانش، عملاً خلافت عباسی را کنار زد و سلطه شیعیان دیلمی را در قرن چهارم گسترش داد.

مشاهده

بزرگداشت فاطمه اخری (س) (5 ذی‌القعده)

سادات علوی در سده سوم هجری به گیلان مهاجرت کردند و از جمله اینها فاطمه اخری، خواهر امام رضا (ع) است که در رشت مدفون است.

مشاهده

درگذشت داعی الی‌الحق (287 ق)

محمد بن زید (داعی الی‌الحق) داعی علوی ، با سخاوت بود و بنایی در نجف و کربلا ساخت، سپس با سپاه اسماعیلیان جنگید و پس از زخمی‌شدن و فوت، حسن بن علی الاطروش جانشینش شد.

مشاهده

قتل لیلی‌بن‌نعمان (ربیع‌الاول 339ق)

سرداران دیلمی چون لیلی بن نعمان در پی ضعف علویان علیه عباسیان قیام کردند و زمینه‌ساز ظهور آل‌بویه شدند؛ قیام‌های مشابه نیز بیشتر استقلال‌طلبانه بودند تا ضداسلامی.

مشاهده

فرمانروایی عضدالدوله دیلمی در بغداد (20 رجب 367ق)

عضدالدوله با کسب قدرت مطلق، امتیازات بی‌سابقه‌ای چون ذکر نام در خطبه‌های نماز، حق امضای فرامین قضایی و نواختن طبل نوبتی را از خلیفه دریافت کرد. این تشریفات که پیش‌تر منحصراً در اختیار خلفا بود، جایگاه او را به‌عنوان حاکم مقتدر و شریک در شوکت خلافت تثبیت نمود.

مشاهده

درگذشت عضدالدوله دیلمی (8 شوال 372ق)

عضدالدوله دیلمی با گسترش قلمرو، آبادسازی شهرها، حمایت از نیازمندان، تقویت تشیع و پشتیبانی از دانش و فرهنگ، یکی از برجسته‌ترین فرمانروایان آل‌بویه و دوران شکوفایی تمدن اسلامی بود.

مشاهده

تسلط کاسیان در گیلان (1747ق.م)

سرزمین گیلان با پیشینه‌ای کهن، پیش از ورود آریایی‌ها مسکون بوده و اقوامی چون کاسیان، آماردها و کادوسیان در آن زیسته‌اند؛ این ناحیه در متون کهن چون اوستا و منابع تاریخی به عنوان منطقه‌ای مستقل و با هویتی متمایز شناخته شده است.

مشاهده

پیروزی شاپور بر امپراطوری روم (260م)

مشاهده

ورود یحیی بن عبدالله به گیلان ( 175 ق)

گیلان و دیلمان به‌دلیل موقعیت طبیعی و دشمنی با خلافت، پناهگاه علویان شد و یحیی بن عبدالله نخستین علوی بود که در قرن دوم به آنجا پناه برد، اما با نیرنگ هارون‌الرشید پس از دریافت امان‌نامه، زندانی و کشته شد.

مشاهده

درگذشت خسرو انوشیروان (فوریه 579م)

خسرو یکم، مشهور به انوشیروان دادگر، دومین پسر قباد یکم و بیست‌ودومین پادشاه از سلسله ساسانیان به‌شمار می‌رود.

مشاهده

درگذشت رکن‌الدوله دیلمی (محرم 366ق)

رکن‌الدوله بویه، حاکم مناطق مرکزی و شمالی ایران، با وجود چالش‌های سیاسی و ناپایداری در حکومت، به دلیل درایت، اخلاق نیک و حمایت از تشیع و علما در تاریخ ماندگار شد.

مشاهده

25 فروردین

حکومت گیل گیلانشاه در گیلان (25 ق)

در سال‌های 21 و22 ش موتا (مهتا) دیلمی به مرزبانی پتشخوارگر و فرماندهی نظامی گیلان رسید. سپس گیلان‌شاه و پس از فرزندش، گیل گیلانشاه به حکومت رسید.

مشاهده

25 اردیبهشت

پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت ابوالقاسم فردوسی (25 اردیبهشت)

حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی (329ق– 411ق) از بزرگ‌ترین شاعران ایران و آفرینندهٔ شاهنامه، حماسه ملی ایرانیان، به شمار می‌رود.

مشاهده

8 مرداد

فرماندهی وهرِز دیلمی (575م)

در سال ۴۵ سلطنت انوشیروان، سپاهی به فرماندهی وهرز دیلمی برای یاری یمنی‌ها به یمن اعزام شد که با پیروزی بر حبشیان، نفوذ ایران را در این منطقه تثبیت کرد.

مشاهده

9 مرداد

حکومت دیلمیان در یمن (از 35 سال قبل از اسلام)

مشاهده

26 خرداد 7

اسلام آوردن باذان دیلمی (محرم 7 ق)

باذان بن ساسان دیلمی، نخستین حاکم ایرانی مسلمان بود که در یمن به اسلام گروید و با تأیید پیامبر(ص) بر حکومت یمن باقی ماند.

مشاهده

21 شهریور 11

کشتن اسودعنسی توسط فیروز و آذاد دیلمی (آخر ربع‌الول 11ق)

فیروز دیلمی از ایرانیان دیلمیِ مقیم یمن بود که پس از اسلام آوردن، با همکاری دیگر دیلمیان در کشتن اسود عنسی ـ مدعی دروغین پیامبری ـ نقش کلیدی داشت و پیامبر (ص) او را "مردی مبارک از خانواده‌ای مبارک" خواند.

مشاهده

1 بهمن 22

نخستین جنگ دیلمیان با تازیان (22ق)

در نبرد سخت «واجرود» (مکانی بین همدان و قزوین) میان سپاه دیلم به فرماندهی موتا و سپاه عرب به فرماندهی نعیم بن مقرن، موتا کشته شد و سپاه ایران شکست خورد؛ اما دیلمیان که از سرسخت‌ترین دشمنان تازیان بودند، تا قرون سوم و چهارم هجری به مقاومت ادامه دادند و هرگز گرد مصالحه نیامدند.

مشاهده

4 تیر 61

شهادت قارب بن عبدالله دیلمی (10 محرم 61ق)

قارب بن عبدالله، از شهیدان دیلمی کربلا و غلام امام حسین(ع)، پیش از ظهر عاشورا در حمله اول به شهادت رسید و منابع او را یکی از ایرانیان حاضر در کربلا دانسته‌اند.

مشاهده

2 اسفند 67

قتل عام یاران مختار توسط مصعب بن زبیر (رمضان 67ق)

گروه «حمراء الدیلم» از دیلمیان ، سواره‌نظام ساسانی بودند، پس از گرویدن به اسلام در فتوحات شرکت کرده و در کوفه ساکن شدند؛ بسیاری از آنان در قیام مختار ثقفی شرکت داشتند و پس از رشادت‌های فراوان، هزاران نفرشان به‌دست مصعب بن زبیر به شهادت رسیدند.

مشاهده

114

درگذشت نافع دیلمی (117 ق)

نافع دیلمی، از علمای برجسته قرن دوم هجری و از اهالی دیلم، در مدینه می‌زیست، شاگرد امام باقر(ع) و استاد امام مالک بود و نقش مهمی در نقل احادیث معتبر اسلامی داشت.

مشاهده