بسیاری از سادات علوی در سده‌ی سوم هجری، به گیلان مهاجرت کردند و خود را به گیلان و دیلمان رساندند. (مروزی علوی: 1409ق، 139) کثرت امامزاده در این استان سرافراز نیز گویای این ادّعاست.
فاطمه بنت موسی بن جعفر معروف به فاطمة اخری و ‏مشهور به خواهر امام، یا به همراه برادرش سید جلال الدین ‏اشرف به گیلان آمده و یا بعد از کشته شدن حضرت رضا (ع) ، ‏به دیدن برادر خود به گیلان آمده و در همان وقت و یا قبل از ‏سید جلال‌الدین اشرف ، وفات کرده و در این مکان دفن شده ‏است‎. (مهدوی‌لاهیجی: 1398ق، 89)
امام موسی کاظم (ع) چهار دختر به نام فاطمه داشت. فاطمه کبری (حضرت معصومه (س))، فاطمه وسطی (مدفون در اصفهان)، فاطمه صغری (مشهور به بی‌بی هیبت، مدفون در باکوی آذربایجان)، و حضرت فاطمه اخری (س) ملقّب به فاطمه طاهره (ابن‌جوزی: 1401ق، 315) در رشت مدفون است و به خواهر امام مشهور است. (یوسفی: 1389، 23)
علامه مجلسی مرقد سیده فاطمه‌اخری (خواهر امام رضا (ع) ) را در شهر رشت می‌داند.  (مجلسی: 1403ق/48، 317) آیت‌الله جعفر بحرالعلوم در ذکر اسامی فرزندان امام موسی کاظم (ع) نام
فاطمه اخری را نیز می‌آورد و مرقد ایشان را در شهر رشت ذکر می‌کند و نام ایشان را فاطمه اخری ، اخت‌الرضا (ع) ذکر می‌کند. (بحرالعلوم: 1391 /2، 70)
نام نامی حضرت خواهر امام، فاطمه است که برای مشخص‌شدن ایشان در میان فواطم چهارگانه ، به "فاطمه اُخری" مرسوم است. (مهدی‌پور: 1380 ، 29)
این مقبره در محله سوخته تکیه رشت میان مردمان آن‌جا به مزار فاطمه طاهره، خواهر امام رضا (ع) مشهور شده است. (احمدی‌جلفایی: 1396، 123)

در سال 1282ق ملاحسنعلی حسنی از روحانیون معتبر گیلان در دوره حکومت میرزا قاسم‌خان حاکم رشت، اقدام به ساخت بقعه بزرگی در این مکان کرد که پس از مرگ او به پایان رسید. این بنا که تصویر آن در آثار جهانگردان و ماموران اروپایی آمده است، شامل: صحن، ایوان، مسجد و سرداب بود. در سال 1292 ق، حاجی ملارفیع شریعتمدار، مجتهد و متمول تراز اول گیلان در عهد ناصری، سردری برای بقعه ساخت که هنوز پابرجاست. (سعیدی‌زاده: 1404ش،172و173) این بقعه در سفر ناصرالدین‌شاه قاجار به رشت، به دستور وی تعمیر گردید. (ناصرالدین‌شاه: 1367، 50)
در تاریخ 8 شوال 1305ق (29 خرداد 1267) ناصرالدین شاه به ابونصر حسام‌السلطنه حاکم گیلان مبنی بر چگونگی تحصن و بست‌نشینی در بقعه‌ی فاطمه اخری (س) (خواهر امام) و متفرق ساختن متحصنین تلگراف می‌زند. (پندی: 1387، 90) روی درِ ورودی بقعه خواهر امام رشت (سمت چپ آن) کتیبه ارزشمند سنگی نصب شده که در آن دستور معافیت مالی نانوایان در
تاریخ1272ق از طرف ناصرالدین‌شاه، حک شده است. (عقابی: 1376، 450)
در اوائل دهه پنجاه خورشیدی، بنای بقعه توسط آیت‌‌الله شیخ محمد لاکانی (م 1379ش) بازسازی و توسعه داده شد. (سعیدی‌زاده: 1404ش،173) 

پ.ن زمان ولادت و شهادت حضرت فاطمه اخری (س) معلوم نیست و نمی‌توان تاریخی را متعلّق به ایشان کرد. از آنجا که حد فاصل ولادت حضرت معصومه (س) تا ولادت امام رضا (ع) (دهه کرامت) یعنی یکم تا یازدهم ذیقعده را برای برخی از فرزندان امام کاظم (ع) مراسم بزرگداشت می‌گیرند و روز ملی امامزادگان نیز 5 ذی‌القعده است ، به‌جاست در یکی از روزهای این دهه،    روزی را به عنوان بزرگداشت حضرت فاطمه اخری (س) در نظر بگیریم و در این تقویم، 5 ذی‌القعده روز بزرگداشت این بانوی مکرم انتخاب شده است.
پ.ن با توجه به این که نخستین مهاجران علوی به منطقه دیلمستان، از قرن دوم هجری قمری به بعد، همگی از سادات حسنی بودند، به احتمال زیاد صاحب بقعه خواهر امام در رشت،یکی از همین سادات است. به قرینه شهرت قدیمی صاحب مزار به خواهر امام، وی خواهر یکی از امامان زیدیه بود که از سده سوم تا نهم قمری ، در گیلان قدرت معنوی و سیاسی داشته‌اند. (سعیدی‌زاده:  و ا1404، 172) ... با توجه منابعی که در بالا ذکر شد، پذیرفتن چنین احتمالی دور از ذهن است و همچنین با مهاجرت  کثیری از سادات حسینی همچون سید جلال‌الدین اشرف (ع) و ذکر اسامی سادات حسینی که در آن دوره به گیلان مهاجرت کردند در کتاب "سادات متقدمه گیلان" چنین احتمالی را نمی‌توان پذیرفت.