رویدادهای «اشغالگری روسها»

در اوایل قرن چهارم هجری، با ضعف جستانیان، آل مسافرِ شیعی اسماعیلی از دیلم برخاست، مرکز خود را به لاهیجان و طارم منتقل کرد، به آذربایجان نیز گسترش یافت، و در دوره حکومتشان نبرد با روس‌ها و نخستین گزارش تاریخی انتظار فرج ثبت شد.

مشاهده

322

حمله روس ها به بردعه قفقاز (332 ق)

در اوایل قرن چهارم هجری، با افول جستانیان، خاندان شیعی اسماعیلی آل مسافر از دیلم برخاستند، مرکز خود را ابتدا در طارم و سپس در لاهيجان مستقر کردند، و با تقسیم به دو شاخه، آذربایجان و دیلم را در دست گرفتند؛ آنان در تاریخ با نبرد با روس‌ها و نخستین گزارش‌های تاریخی از رسم انتظار فرج شناخته می‌شوند.

مشاهده

23 خرداد 1184

اعزام نیروهای اشغالگر روسیه به خاک گیلان (23 خرداد 1184ش)

ژنرال سیسیانوف با اعزام سرهنگ شفت و تجهیزات نظامی به گیلان، قصد داشت ضمن برهم زدن تمرکز دولت ایران، با پیشروی به سوی رشت روحیه سپاهیان شکست‌خورده روس را تقویت کند.

مشاهده

10 تیر 1184

شروع نبرد پیله‌داربن (۱۰ تیر 1184ش)

مردم گیلان به رهبری میرزا موسی منجم‌باشی لنگرودی، حکمران گیلان در دوره قاجار، با رهبری موفق در نبرد «پیله‌داربن» توانست سپاه روسیه را به‌شدت شکست دهد و در نتیجه این پیروزی، نزد شاه و عباس‌میرزا ارج و منزلت یابد.

مشاهده

1 مرداد 1184

پیروزی مردم گیلان در برابر سپاه روس (1 مرداد 1184ش)

حمله سپاه روسیه به فرماندهی سرهنگ شفت به گیلان، به دلیل مقاومت مردم و طراحی کمین هوشمندانه توسط میرزا موسی منجم‌باشی در نبرد پیله‌داربن، به شکستی سخت و عقب‌نشینی متجاوزان منجر شد.

مشاهده

15 خرداد 1289

تشکیل اداره‌ی نفت در شهر رشت (15 خرداد 1289ش)

مشاهده

21 خرداد 1297

شکست توافق و تهاجم نظامی قوای متفقین در گیلان (21 خرداد 1297ش)

پس از شکست مذاکرات میرزا با نمایندگان انگلیس و روس، قوای این دو کشور برای باز کردن راه قفقاز، با توسل به زور به سمت رشت و انزلی یورش بردند.

مشاهده

24 خرداد 1297

جنگ منجیل بین نیروهای مشترک انگلیس و روس با جنگلی‌ها (24 خرداد 1297ش)

مشاهده

24 شهریور 1298

نامه رئیس قزاقان روسی به میرزاکوچک (24 شهریور 1298ش)

پس از تضعیف قوای جنگل، فرمانده قزاق‌های روسی از میرزا کوچک خواستار تسلیم شد،

مشاهده

28 اردیبهشت 1299

مذاکره میرزاکوچک با روسها در انزلی (28 اردیبهشت 1299ش)

میرزا کوچک‌خان در مذاکره با فرمانده ناوگان شوروی در انزلی، بر سر تأسیس جمهوری انقلابی در گیلان، عدم مداخله روسیه در ایران و ممنوعیت تبلیغات کمونیستی به توافق رسید.

مشاهده

28 اردیبهشت 1299

ورود قوای اشغالگر شوروی به بندر انزلی (28 اردیبهشت 1299ش)

ناوهای ارتش سرخ بدون دعوت بندر انزلی را گلوله‌باران کردند و با عقب‌نشینی مشکوک انگلیسی‌ها، آن را تصرف کردند؛ نشانه‌ای از توافق پنهانی شوروی و انگلیس برای اجرای قرارداد ۱۹۱۹.

مشاهده

30 مرداد 1299

تصرف رشت توسط ارتش سرخ (فاجعه مهاجرت) (30 مرداد 1299ش)

در مرداد ۱۲۹۹، قوای دولتی با عقب‌نشینی بلشویک‌ها وارد رشت شدند، اما پس از مقاومت شدید نیروهای سرخ و حمله ناگهانی کشتی جنگی روسی، ناچار به عقب‌نشینی شدند و این حملات باعث مهاجرت گسترده و فاجعه‌بار مردم رشت به سمت قزوین شد.

مشاهده

19 مرداد 1299

کودتای کمونیستی در رشت (19 مرداد 1299ه.ش)

کودتای رشت به رهبری بولومکین با هدف حذف میرزا کوچک‌خان، منجر به تسخیر گیلان، سرکوب یاران میرزا، تشکیل دولت کودتای سرخ و غارت شهرها شد.

مشاهده

7 مرداد 1299

جنگ بین جنگلی‌ها و بلشویک‌ها (7 مرداد 1299ش)

این متن به بررسی تحولات سیاسی و نظامی گیلان در سال‌های ۱۲۹۹-۱۲۰۰ شمسی، از ورود بلشویک‌ها و تنش‌های میرزا کوچک جنگلی با شوروی تا وقوع «کودتای سرخ» و استقرار دولت بلشویکی در رشت می‌پردازد.

مشاهده

29 مهر 1299

تصرف رشت توسط بلشویک ها (29 مهر 1299ش)

با عقب‌نشینی قزاق‌ها از رشت در شهریور ۱۲۹۹ و واگذاری دوباره شهر به بلشویک‌ها، موج گسترده‌ای از مهاجرت مردم آغاز شد که به حدود شصت هزار نفر رسید؛ این عقب‌نشینی با تبانی انگلیس و شوروی در آستانه کودتای سوم اسفند مرتبط دانسته شده است.

مشاهده

13 تیر 1300

اشغال رشت توسط نیروهای روس (13 تیر 1300ش)

روند ورود و مذاکرات نیروهای روسیه در منطقه انزلی و رشت، در نهایت به اشغال نظامی شهر رشت در ۱۳ تیر ۱۳۰۰ منجر شد.

مشاهده

11 شهریور 1300

جواب میرزا به نامه روتشتاین (11 شهریور 1300ش)

روتشتاین وزیر شوروی در ایران در نامه‌ای به احمدشاه از سرکوب انقلاب جنگل، حمایت کرد. خلاف آنچه به میرزاکوچک خان، قول داده بود.

مشاهده

3 شهریور 1320

حمله نیروی متفقین به انزلی (3 شهریور 1320)

با آغاز جنگ جهانی دوم، ایران به رغم اعلام بی طرفی در جنگ، به بهانه طرفداری از آلمان توسط قوای متفقین اشغال شد. انگلیس از جنوب و شوروی از شمال ایران را مورد حمله زمینی‌، هوایی و دریایی قرار دادند ناوگان شوروی در ۱۲ مایلی ساحل انزلی لنگر انداخت. نیروی دریایی ایران در گیلان قدرت مقاومت در مقابل ن ...

مشاهده

18 تیر 1321

قحطی گسترده و اعتراض های مردمی در رشت و انزلی (18 تیر 1321ش)

خلأ قدرت پس از خروج رضاشاه و بی‌توجهی دولت در دوران اشغال متفقین، منجر به بحران شدید معیشتی و وقوع شورش نان و غارت‌های گسترده در رشت و انزلی در تیر ۱۳۲۱ گردید.

مشاهده

16 اردیبهشت 1325

خروج ارتش متجاوز شوروی از خاک گیلان (16 اردیبهشت 1325 ش)

پس از پایان جنگ جهانی دوم، شوروی برخلاف آمریکا و انگلیس و به طمع امتیاز نفت شمال، حاضر به ترک ایران نشد؛ اما سرانجام استالین در ۱۶ اردیبهشت ۱۳۲۵ مجبور شد دستور تخلیه فوری خاک گیلان و ایران را صادر کند.

مشاهده

27 آبان 1334

درگذشت آیت‌الله سید حسن اشکوری (27 آبان 1334ش)

سید حسن اشکوری (1263-1334ش) زاده اشکور، فقیه، شاعر و فعال سیاسی، از حامیان نهضت جنگل و نهضت ملی نفت بود که ضمن تدریس، ریاست محکمه شرع و انجمن ادبی گیلان را بر عهده داشت و از بنیان‌گذاران بیمارستان ملی رشت نیز بود.

مشاهده

10 خرداد 1385

درگذشت محمود اعتمادزاده (10 خرداد 1385ش)

محمود اعتمادزاده، مهندس و نویسنده‌ای که پس از مجروحیت در حوادث شهریور ۱۳۲۰ به نویسندگی روی آورد، با به تصویر کشیدن اشغال ایران و وقایع آن سال در قطعه «زیر سقف آسمان»، خاطرات سیاسی و ادبی خود را مستند کرده است.

مشاهده