اعزام نیروهای اشغالگر روسیه به خاک گیلان (23 خرداد 1184ش)

23 خرداد 1184

نبردی (پیله‌داربن) در سال سوم جنگ‌های ایران و روسیه (۱۲۲۰ ه‍.ق) میان گیلانیان و سپاه روس درگرفت (واحدی‌پور دهرائی: ۱۳۹۶، ۷۵؛ قوزانلو: ۱۳۱۵/۲، ۷۲۷). ژنرال سیسیانوف، سرهنگ شفت* (پالکونیک شفت) را با سپاهی عازم سواحل گیلان کرد. هدف سیسیانوف از این اعزام، برهم‌زدن تمرکز فرماندهان نظامی و دولتمردان ایران بود (واحدی‌پور دهرائی: ۱۳۹۶، ۸۶؛ نک: هدایت: ۱۳۸۰/۹، ۷۵۵۰ و سپهر: ۱۳۴۴/۱، ۱۳۶). او همچنین قصد داشت با پیروزی در این جبهه، به سربازان شکست‌خورده در قفقاز روحیه تازه‌ای ببخشد.
سرهنگ شفت* ( ژنرال سیسیانوف، سرهنگ شفت) که سرداری باسابقه بود، با ۱۲ فروند کشتی مجهز به آتشبار، توپ و تجهیزات کامل جنگی و آذوقه کافی، همراه باسربازانی آزموده راهی گیلان شد (هدایت: ۱۳۸۰/۹، ۷۵۵۰؛ سپهر: ۱۳۴۴/۱، ۱۳۶). روس‌ها بدون مانع در انزلی پیاده شدند و به سوی رشت حرکت کردند (سپهر: ۱۳۴۴/۱، ۱۳۶).

 پالکونیک (Polkovnik) در زبان روسی به معنای سرهنگ است.  *shaftt

پ.ن 1 میرزا موسی منجم‌باشی، ریاضیدان و منجم دربار قاجار، در آن دوران حاکم گیلان بود.در زمان حکمرانی او، روسیه با هدف تسخیر گیلان و تجدید روحیه سپاه خود، نبرد پیله‌داربن را آغاز کرد.سرهنگ شفت با تجهیزات کامل و چندین کشتی به انزلی حمله کرد و به سمت رشت پیشروی نمود.میرزا موسی با فراخوان مردم به دفاع و طراحی یک کمین هوشمندانه در پوشش جنگلی، روس‌ها را غافلگیر کرد.مقاومت سرسختانه گیلانیان و شرایط اقلیمی باعث شکست سنگین روس‌ها و عقب‌نشینی آنان با تلفات بسیار شد.این پیروزی حماسی و ماندگار، جایگاه منجم‌باشی را نزد شاه ارتقا داد و مایه شادمانی عباس‌میرزا گشت.

پ.ن 2 سعید نفیسی تاریخ اعزام نیروهای روسیه به خاک گیلان را ۱۵ ربیع‌الاول ۱۲۲۰ هـ.ق (۱۳ ژوئن ۱۸۰۵ میلادی / ۲۳ خرداد ۱۱۸۴ شمسی)، تاریخ تصرف پیربازار را ۴ ربیع‌الثانی (اول ژوئیه / 10 تیر) و زمان ترک انزلی و پایان عملیات را ۲۷ و ۲۸ ربیع‌الثانی (۲۲ و ۲۳ ژوئیه همان سال / 31 تیر و 1مرداد) ذکر کرده است. در مقابل، جمیل قوزانلو این عملیات را در ماه رجب آغاز شده دانسته و پایان آن را ۱۸ رجب ۱۲۲۰ هـ.ق (20 مهر 1184ش) می‌داند. در این زمینه می‌توان به منابع زیر رجوع کرد: تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دوره معاصر، جلد اول، صص ۳۲۳-۳۲۵؛ و تاریخ نظامی ایران، جلد دوم، صص ۷۴۹ و ۷۵۰.

منابع :

- واحدی‌پور دهرائی (زاده 1346ش)، فریدون، نبرد پیله‌داربن: شکست قوای روس از گیلانیان، رشت، فرهنگ ایلیا، 1396.
- قوزانلو، جمیل (قرن 13 و14ش)، تاریخ نظامی ایران (جلد2)، تهران، مطبوعات، 1315.
- هدایت (1179-1250ش)، رضاقلی، تاریخ روضة الصفای ناصری (جلد9) تصحیح و تحشیه جمشید کیان‌فر، تهران، اساطیر، 1380.
- سپهر (1171-1259ش)، میرزا محمدتقی لسان الملک، ناسخ التواریخ (جلد1) به تصحیح و حواشی محمدباقر بهبودی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1344.
تاکنون نظری برای این رویداد ثبت نگردیده است
جهت ثبت نظر پیرامون رویداد ابتدا در سایت ورود کنید
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال