رویدادهای «دیلم»

فرزندان ماهیگیر ابوشجاع بویه با اصالتی گیلانی، از دیلم و گیلان برخاستند و با تشکیل اولین حکومت شیعه دوازده‌امامی در قرن چهارم هجری، خلافت عباسی را به حاشیه راندند و با تکیه بر توان نظامی، سیاست‌ورزی، و حمایت از سنت‌های ایرانی، حکومتی مقتدر در غرب ایران و بغداد بنیان نهادند.

مشاهده

درگذشت داعی الی‌الحق (287 ق)

محمد بن زید (داعی الی‌الحق) داعی علوی ، با سخاوت بود و بنایی در نجف و کربلا ساخت، سپس با سپاه اسماعیلیان جنگید و پس از زخمی‌شدن و فوت، حسن بن علی الاطروش جانشینش شد.

مشاهده

نبرد لیلی بن نعمان با حمویه سامانی (ربیع‌الاول 309ق)

سرداران دیلمی چون لیلی بن نعمان در پی ضعف علویان علیه عباسیان قیام کردند و زمینه‌ساز ظهور آل‌بویه شدند؛ قیام‌های مشابه نیز بیشتر استقلال‌طلبانه بودند تا ضداسلامی.

مشاهده

زندانی شدن محمد بن مسافر (330 ق)

در اوایل قرن چهارم هجری، با ضعف جستانیان، آل مسافرِ شیعی اسماعیلی از دیلم برخاست، مرکز خود را به لاهیجان و طارم منتقل کرد، به آذربایجان نیز گسترش یافت، و در دوره حکومتشان نبرد با روس‌ها و نخستین گزارش تاریخی انتظار فرج ثبت شد.

مشاهده

تسلط کاسیان در گیلان (1747ق.م)

سرزمین گیلان با پیشینه‌ای کهن، پیش از ورود آریایی‌ها مسکون بوده و اقوامی چون کاسیان، آماردها و کادوسیان در آن زیسته‌اند؛ این ناحیه در متون کهن چون اوستا و منابع تاریخی به عنوان منطقه‌ای مستقل و با هویتی متمایز شناخته شده است.

مشاهده

ورود یحیی بن عبدالله به گیلان ( 175 ق)

گیلان و دیلمان به‌دلیل موقعیت طبیعی و دشمنی با خلافت، پناهگاه علویان شد و یحیی بن عبدالله نخستین علوی بود که در قرن دوم به آنجا پناه برد، اما با نیرنگ هارون‌الرشید پس از دریافت امان‌نامه، زندانی و کشته شد.

مشاهده

درگذشت خسرو انوشیروان (فوریه 579م)

خسرو یکم، مشهور به انوشیروان دادگر، دومین پسر قباد یکم و بیست‌ودومین پادشاه از سلسله ساسانیان به‌شمار می‌رود.

مشاهده

فرماندهی وهرز دیلمی (576م)

در سال ۴۵ سلطنت انوشیروان، سپاهی به فرماندهی وهرز دیلمی برای یاری یمنی‌ها به یمن اعزام شد که با پیروزی بر حبشیان، نفوذ ایران را در این منطقه تثبیت کرد.

مشاهده

25 فروردین

درگذشت دابویه، فرمانروای گیلان (57 ق)

دودمان گاوبارگان، تیره هایی از شاهزادگان ساسانی بودند که با فروپاشی این سلسله نیز، ذر قسمت های شمالی ایران حکمرانی می‌کردند.

مشاهده

25 اردیبهشت

پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت ابوالقاسم فردوسی (25 اردیبهشت)

حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی (329ق– 411ق) از بزرگ‌ترین شاعران ایران و آفرینندهٔ شاهنامه، حماسه ملی ایرانیان، به شمار می‌رود.

مشاهده

1 بهمن 22

نخستین جنگ دیلمیان با تازیان (22ق)

در نبرد سخت «واجرود» (مکانی بین همدان و قزوین) میان سپاه دیلم به فرماندهی موتا و سپاه عرب به فرماندهی نعیم بن مقرن، موتا کشته شد و سپاه ایران شکست خورد؛ اما دیلمیان که از سرسخت‌ترین دشمنان تازیان بودند، تا قرون سوم و چهارم هجری به مقاومت ادامه دادند و هرگز گرد مصالحه نیامدند.

مشاهده

114

درگذشت نافع دیلمی (117 ق)

نافع دیلمی، از علمای برجسته قرن دوم هجری و از اهالی دیلم، در مدینه می‌زیست، شاگرد امام باقر(ع) و استاد امام مالک بود و نقش مهمی در نقل احادیث معتبر اسلامی داشت.

مشاهده

184

اسلام آوردن مرزبان بن جستان (189ق)

در سال ۲۵۰ق قیام علویان در شرق گیلان رخ داد و آل وهسودان (جستانیان) در کوهستان دیلم فرمانروایی داشتند؛ مرزبان بن جستان در ۱۸۹ق مسلمان و شیعه شد و با حمایت او یحیی بن عبدالله مذهب شیعه در شمال ایران گسترش یافت.

مشاهده

19 شهریور 197

شهادت امام رضا (ع) و پناهنده شدن سادات به گیلان (30 صفر 203ق)

دیلمیان که دشمن بنی‌امیه و بنی‌عباس بودند، به دلیل مناطق صعب‌العبور گیلان، محل پناهندگی سادات علوی و شیعیان شدند و از قرن سوم هجری اکثریتشان مسلمان و شیعه آل ابیطالب بودند.

مشاهده

322

حمله روس ها به بردعه قفقاز (332 ق)

در اوایل قرن چهارم هجری، با افول جستانیان، خاندان شیعی اسماعیلی آل مسافر از دیلم برخاستند، مرکز خود را ابتدا در طارم و سپس در لاهيجان مستقر کردند، و با تقسیم به دو شاخه، آذربایجان و دیلم را در دست گرفتند؛ آنان در تاریخ با نبرد با روس‌ها و نخستین گزارش‌های تاریخی از رسم انتظار فرج شناخته می‌شوند.

مشاهده

3 بهمن 324

قتح بغداد توسط معزالدوله دیلمی (11 جمادی‌الثانی 334ق)

احمد بن بویه، معروف به معزالدوله، فرزند ماهیگیری دیلمی بود که در سال ۳۳۴ق بغداد را فتح کرد، خلافت عباسی را تحت سلطه آل بویه درآورد و آغازگر دوران ۲۰۰ ساله سلطه امیران دیلمی بر خلفای عباسی شد.

مشاهده

19 دی 1316

انتخاب گیلان به عنوان استان یکم (19 دی 1316ش)

در 19 دی ماه 1316، کشور به 10 استان و 49 شهرستان تقسیم شد. استان یکم به مرکزیت استان گیلان و شهر رشت، شامل: زنجان ، قزوین ، سلطان آباد (اراک) ، ساوه ، شهسوار شامل رامسر و تنکابن نیز می‌شده است.

مشاهده

1323

جداشدن شهسوار از حدود جغرافیایی استان گیلان (1323ش)

رامسر و تنکابن تا بخشی از چالوس در سال 1323ش از استان گیلان جدا شد و به استان مازندران ضمیمه شد.

مشاهده

23 مهر 1326

جداشدن ساوه از حدود جغرافیایی استان گیلان (23مهر 1326ش)

ساوه در 23 مهر 1326ش از استان گیلان جدا شد و ضمیمه استان تهران شد.

مشاهده

23 مهر 1326

جداشدن قزوین از حدود جغرافیایی استان گیلان (23مهر1326ش)

قزوین در 23 مهر 1326ش از گیلان جدا شد و ضمیمه استان تهران شد.

مشاهده