پس از باذان بن ساسان دیلمی، فرزند وی شهربن باذان دیلمی به حکومت صنعاء میرسد. در این زمان بود که اسود عنسی، مدّعی دروغین پیامبر (ص) شد و شهر بن باذان دیلمی را به شهادت رساند. (طبری: 1387ق/3، 228-229) این نخستین فرد ایرانی است که در راه اسلام به شهادت رسید. (مطهری: 1373، 85)
پ.ن " شهید مطهری " تشریح مبارزه ایرانیان در برابر اسود عنسی را در ذیل فصل "خدمات ایرانیان به اسلام از کی شروع شد" میآورد. من در این مجال قصد ندارم نحوه ورد اسلام به ایران را تشریح کنم امّا لازم میدانم این مساله را ذکر کنم:
برخی افراد با تعصب قومی و ملیگرایانه درصددند تا اثبات کنند دین اسلام به زور وارد ایران شده است. در مقابل این طرز تفکر افراطگران، تفریط نیز صحیح نیست که گفته شود در بحبوحه این حملات هیچ اتفاق ناخوشآیندی نیفتاده و ایران در کمال آرامش فتح شده است. (محسنی: 1403، 57)
دکتر زرینکوب در کتاب "دو قرن سکوت" نگرش تندی به فتوحات داشته، آن را " مضحک، شگفتانگیز، ظالمانه" میداند وعرب ها را مردمانی " خشن وسادهدل" معرفی میکند. (زرینکوب: 1388، 71) و مینویسد: " به جز کسانی که به شدت تحت تاثیر تعالیم اسلامی قرار گرفته بودند، بقیه به عرب ها احساس کینه و نفرات داشتند." (همان، 68 و 72) ولی در کتاب "کارنامه اسلام" که پس از کتاب "دو قرن سکوت" نگاشته، دیدگاهش به فتوحات متفاوت است و مینویسد: " این فتوحات خیرهکننده، که تا حدی به تقدیر الهی یا معجزه اسلامی تعبیر شد، در واقع فقط بدان سبب امکان داشت که همه جا در فلمرو ایران و بیزانس، مَقدَم مهاجمان (عرب) را عامه مردم استقبال کردند ... هنوز یک ربع قرن از هجرت پیامبر نگذشته بود که بیرون از جزیرةالعرب، از تیسفون ساسانی گرفته تا اسکندر بیزانسی، همه جا قلمرو اسلام بود، با بانگ اذان که شهادت میداد به وحدت خدا و رسالت محمّد (ص) " (زرینکوب: 1362، 3)