رویدادهای «مذهبی»

گیلان و دیلمان به‌دلیل موقعیت طبیعی و دشمنی با خلافت، پناهگاه علویان شد و یحیی بن عبدالله نخستین علوی بود که در قرن دوم به آنجا پناه برد، اما با نیرنگ هارون‌الرشید پس از دریافت امان‌نامه، زندانی و کشته شد.
در اوایل قرن چهارم هجری، با ضعف جستانیان، اولین سلسله شیعی آل‌مسافر یا سالاریان به رهبری محمد بن مسافر در دیلم و طارم ظهور کرد و پس از تقسیم قدرت بین دو پسرش، شاخه‌ای در دیلم و شاخه‌ای در آذربایجان تشکیل شد.
یحیی بن عبدالله، نخستین علوی درشمال کشور بود که در سال ۱۷۵ق در دیلم علیه عباسیان قیام کرد، اما پس از دریافت امان‌نامه از هارون‌الرشید و تسلیم شدن، در سال ۱۷۶ق در زندان مسموم شد و درگذشت.
سادات علوی در سده سوم هجری به گیلان مهاجرت کردند و از جمله اینها فاطمه اخری، خواهر امام رضا (ع) است که در رشت مدفون است.
نسل علویان طبرستان به امام حسن (ع) می‌رسد. حسن بن زید ملقب به داعی کبیر به رهبری قیام در سال ۲۵۰ق پرداخت و با حمایت دیلمیان، طبرستان را از طاهریان گرفت و تشیع را در منطقه گسترش داد.
در اوایل قرن چهارم هجری، با ضعف جستانیان، آل مسافرِ شیعی اسماعیلی از دیلم برخاست، مرکز خود را به لاهیجان و طارم منتقل کرد، به آذربایجان نیز گسترش یافت، و در دوره حکومتشان نبرد با روس‌ها و نخستین گزارش تاریخی انتظار فرج ثبت شد.
معزالدوله دیلمی، فرزند کوچک بویه، با فتح بغداد در سال ۳۳۴ق خلافت عباسی را تحت سلطه آل‌بویه درآورد و با درایت نظامی و سیاسی خود، قدرت واقعی را از خلفا گرفت و آیین‌های شیعی مانند عاشورا و غدیر را در پایتخت رواج داد.
عضدالدوله دیلمی با گسترش قلمرو، آبادسازی شهرها، حمایت از نیازمندان، تقویت تشیع و پشتیبانی از دانش و فرهنگ، یکی از برجسته‌ترین فرمانروایان آل‌بویه و دوران شکوفایی تمدن اسلامی بود.
ابن عساکر(499-571) مولف تاریخ مدینه دمشق می‌گوید: به خط یکی از دمشقیان چنین نوشته‌ای دیدم: در مسجد جامع دمشق، روز شنبه بعد از نماز عصر، در شبی که یک روز از ماه شوال سال ۴۳۱ هجری باقی مانده بود، از شیخ و امام فقیه ابوالحسن علی بن احمد سهیلی حدیث شنیدم. او در همان سال از سفر بازگشته بود ...
اسلم دیلمی، کاتب امام حسین(ع) و از تبار دیلم، در عاشورای ۶۱ق پس از نبردی دلاورانه و شهادت بیش از هفتاد تن از دشمن، به عنوان تنها شهید ایرانی در بالین امام حسین (ع) به شهادت رسید.
23 فروردین
نخستین نشانه‌های حضور مسیحیت در گیلان به قرن چهارم میلادی در زمان بهرام یکم (گیلان‌شاه)، بازمی‌گردد.
15 اردیبهشت
به مناسبت روز بزرگداشت شیخ صدوق، پیوند ایشان با حکومت گیلانی آل‌بویه و مفاخری چون رکن‌الدوله و صاحب‌بن‌عباد، نقشی کلیدی در هجرت وی به ری و تدوین آثار ماندگاری چون «کتب اربعه» داشت. این محدث بزرگ که با دعای امام زمان (عج) متولد شد، با تالیف صدها اثر از جمله «من لایحضره الفقیه»، ستون اصلی میراث ...
28 خرداد
ابوجعفر الثومی، مبلغ اسلام از آمل، در سال ۳۶۸ق مردم گیلان را به اسلام دعوت کرد و مقبره‌اش که زیارتگاه بود، در دوره پهلوی تخریب و به ساختمان شهرداری رشت تبدیل شد.
4 مرداد
صفی‌الدین اردبیلی (۶۵۰-۷۳۵ ق)، عارف و نیای خاندان صفوی، پیوندی عمیق معنوی و خانوادگی با گیلان داشت و تحت تربیت شیخ زاهد گیلانی، مسیر سلوک و جانشینی را در این سرزمین آغاز کرد.
4 دی
یوحنای دیلمی، از حواریون حضرت عیسی(ع) و اهل دیلمان، از نخستین بشارت‌دهندگان به پیامبر اسلام(ص) بود و یکی از اناجیل به او منسوب است.
2 اسفند
سید جلال‌الدین اشرف، فرزند امام موسی کاظم (ع)، پس از قیام علیه مأمون و مهاجرت به گیلان، در سال ۲۳۲ق در نبردی شهید شد و مزار او در آستانه‌ اشرفیه از دیرباز محل احترام مردم و عامل گسترش تشیع در منطقه دیلمان بوده است.
22 اسفند
شهر بن باذان دیلمی، نخستین شهید ایرانی مسلمان است که در راه مقابله با اسود عنسی، مدعی دروغین پیامبری، در صنعاء به شهادت رسید.
26 خرداد 7
باذان بن ساسان دیلمی، نخستین حاکم ایرانی مسلمان بود که در یمن به اسلام گروید و با تأیید پیامبر(ص) بر حکومت یمن باقی ماند.
21 شهریور 11
فیروز دیلمی از ایرانیان دیلمیِ مقیم یمن بود که پس از اسلام آوردن، با همکاری دیگر دیلمیان در کشتن اسود عنسی ـ مدعی دروغین پیامبری ـ نقش کلیدی داشت و پیامبر (ص) او را "مردی مبارک از خانواده‌ای مبارک" خواند.
19
با آنکه دیلمیان تا قرون سوم و چهارم در برابر اسلام مقاومت کردند، اما گروهی از آنان بلافاصله پس از قادسیه با میل خود اسلام آوردند و بعدها با مهاجرت سادات علوی، اسلام شیعی در گیلان گسترش یافت.
4 تیر 61
قارب بن عبدالله، از شهیدان دیلمی کربلا و غلام امام حسین(ع)، پیش از ظهر عاشورا در حمله اول به شهادت رسید و منابع او را یکی از ایرانیان حاضر در کربلا دانسته‌اند.
3 تیر 61
هنر تعزیه در گیلان با ریشه‌های تاریخی عمیق و تکیه بر باورهای مردمی،از زمان آل‌بویه تا امروز در این منطقه پابرجاست.
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال