رویدادهای «حکومت آل‌بویه 322 448ق»

فرزندان ماهیگیر ابوشجاع بویه با اصالتی گیلانی، از دیلم و گیلان برخاستند و با تشکیل اولین حکومت شیعه دوازده‌امامی در قرن چهارم هجری، خلافت عباسی را به حاشیه راندند و با تکیه بر توان نظامی، سیاست‌ورزی، و حمایت از سنت‌های ایرانی، حکومتی مقتدر در غرب ایران و بغداد بنیان نهادند.
علی بن بویه، بنیان‌گذار آل بویه، با پشتیبانی از تشیع و سنت‌های ایرانی، حکومت قدرتمندی در فارس و غرب ایران پایه‌ریزی کرد که همراه با برادرانش، عملاً خلافت عباسی را کنار زد و سلطه شیعیان دیلمی را در قرن چهارم گسترش داد.
رکن‌الدوله، پایه‌گذار شاخه‌ی ری و جبال از آل بویه، با وجود عمر طولانی و خلق نرم‌خو، حکومتی ناپایدار در برابر تهدید سامانیان و آل‌زیار داشت و در سال ۳۶۶ق درگذشت.
سرداران دیلمی چون لیلی بن نعمان در پی ضعف علویان علیه عباسیان قیام کردند و زمینه‌ساز ظهور آل‌بویه شدند؛ قیام‌های مشابه نیز بیشتر استقلال‌طلبانه بودند تا ضداسلامی.
معزالدوله دیلمی، فرزند کوچک بویه، با فتح بغداد در سال ۳۳۴ق خلافت عباسی را تحت سلطه آل‌بویه درآورد و با درایت نظامی و سیاسی خود، قدرت واقعی را از خلفا گرفت و آیین‌های شیعی مانند عاشورا و غدیر را در پایتخت رواج داد.
عضدالدوله با کسب قدرت مطلق، امتیازات بی‌سابقه‌ای چون ذکر نام در خطبه‌های نماز، حق امضای فرامین قضایی و نواختن طبل نوبتی را از خلیفه دریافت کرد. این تشریفات که پیش‌تر منحصراً در اختیار خلفا بود، جایگاه او را به‌عنوان حاکم مقتدر و شریک در شوکت خلافت تثبیت نمود.
عضدالدوله دیلمی با گسترش قلمرو، آبادسازی شهرها، حمایت از نیازمندان، تقویت تشیع و پشتیبانی از دانش و فرهنگ، یکی از برجسته‌ترین فرمانروایان آل‌بویه و دوران شکوفایی تمدن اسلامی بود.
اسماعیل بن عباد، معروف به «صاحب» و ملقب به «کافی‌الکفاة»، وزیر برجسته آل‌بویه، از اهالی طالقان دیلم بود که در علم، ادب، سیاست، تشیع و حمایت از علویان شهرت داشت و با تألیف آثار فراوان، اداره امور کشور و تأسیس کتابخانه‌ای بزرگ، نقشی ماندگار در فرهنگ و سیاست قرن چهارم قمری ایفا کرد.
ابوجعفر الثومی، مبلغ اسلام از آمل، در سال ۳۶۸ق مردم گیلان را به اسلام دعوت کرد و مقبره‌اش که زیارتگاه بود، در دوره پهلوی تخریب و به ساختمان شهرداری رشت تبدیل شد.
معزالدوله دیلمی پس از تصرف بغداد در سال ۳۳۴ق، نخستین مراسم رسمی عزاداری عاشورا و عید غدیر را در سال ۳۵۲ق به‌صورت علنی و گسترده در بغداد برگزار کرد.
مهیار دیلمی، شاعر و نویسنده ایرانیِ زرتشتی‌تبار بود که به دست سیدرضی مسلمان شد، نزد او و سیدمرتضی پرورش یافت، در بغداد به عنوان کاتب و مترجم فارسی‌ـ‌عربی در خدمت آل‌بویه فعالیت کرد و با دیوان چهارجلدی‌اش از برجسته‌ترین شاعران شیعی سده پنجم هجری به شمار می‌آید.
15 اردیبهشت
به مناسبت روز بزرگداشت شیخ صدوق، پیوند ایشان با حکومت گیلانی آل‌بویه و مفاخری چون رکن‌الدوله و صاحب‌بن‌عباد، نقشی کلیدی در هجرت وی به ری و تدوین آثار ماندگاری چون «کتب اربعه» داشت. این محدث بزرگ که با دعای امام زمان (عج) متولد شد، با تالیف صدها اثر از جمله «من لایحضره الفقیه»، ستون اصلی میراث ...
14 اردیبهشت
اسماعیل بن عباد، معروف به «صاحب» و ملقب به «کافی‌الکفاة»، وزیر برجسته آل‌بویه، از اهالی طالقان دیلم بود که در علم، ادب، سیاست، تشیع و حمایت از علویان شهرت داشت و با تألیف آثار فراوان، اداره امور کشور و تأسیس کتابخانه‌ای بزرگ، نقشی ماندگار در فرهنگ و سیاست قرن چهارم قمری ایفا کرد.
27 اردیبهشت 214
امام محمدتقی(ع)، نهمین امام شیعیان، در کودکی به امامت رسید و با دانش و مناظراتش شناخته می‌شود. محمد بن سلیمان دیلمی نیز از اصحاب امام جواد(ع) بوده است.
3 بهمن 324
احمد بن بویه، معروف به معزالدوله، فرزند ماهیگیری دیلمی بود که در سال ۳۳۴ق بغداد را فتح کرد، خلافت عباسی را تحت سلطه آل بویه درآورد و آغازگر دوران ۲۰۰ ساله سلطه امیران دیلمی بر خلفای عباسی شد.
14 خرداد 342
نخستین مراسم رسمی عید غدیر به دستور معزالدوله دیلمی در سال ۳۵۲ق با جشن و آذین‌بندی برگزار شد.
29 اردیبهشت 359
عضدالدوله دیلمی در سال ۳۶۹ هجری با سرکوب «ضبه بن محمد»، قلعه عین‌التمر را فتح و اسیران کربلا را آزاد کرد. او با بازگرداندن اموال مردم و گماردن حاکمی علوی بر منطقه، امنیت و نظم را دوباره در کربلا برقرار ساخت.
6 فروردین 362
عضدالدوله دیلمی (فناخسرو)، مقتدرترین پادشاه آل‌بویه و ملقب به «شاهنشاه»، در ۸ شوال ۳۷۲ ق درگذشت و در جوار حرم امیرالمؤمنین (ع) که خود بانی بنای باشکوه آن بود، به خاک سپرده شد. او با حمایت بی‌دریغ از دانشمندان و اجرای طرح‌های عام‌المنفعه‌ای چون بیمارستان عضدی، نقشی بی‌بدیل در شکل‌گیری «رنسانس ا ...
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال