درگذشت صاحب بن عباد (24 صفر 385ق)

0 0

اسماعيل بن عبّاد بن عباس بن عبّاد وزير بود و ملقب به صاحب و كافى الكفات. كنيه‏اش ابو القاسم از مردم طالقان دیلم  متولد ذی‌القعده سال 326ق می‌باشد.  (حموی: 1381/1، 296) . ابوحیان توحیدی، "عباد" پدر صاحب را از اهل طالقان دیلم می‌داند که بازار گندم‌فروشان قم، گندم پاک می‌کرد. (توحیدی: 1412ق، 82)
صاحب در آغاز كار كاتبى خرد بود در خدمت ابو الفضل بن عميد. اندك اندك كارش بالا گرفت تا سمت كتابت مؤيد الدولة بن ركن الدولة بن بويه، برادر عضد الدولة بن ركن الدوله ديلمى يافت. در اين هنگام مؤيد الدوله اميرى بيش نبود. صاحب به خدمت او در آمد. مؤيد الدوله در او كفايت و شهامت ديد. و او را به صاحب كافى الكفات ملقب نمود.. سپس صاحب بن عبّاد را به وزارت برگزيد. صاحب را بر ملك و اموال خود مستولى ساخت. (حموی: 1381/1، 297)
اسماعيل بن عبّاد معروف به صاحب ابن عبّاد و ملقّب به كافى الكفاة شيعه و از وزراء آل بويه بوده است، او در فضل و كمال  و علم يگانه عصر خويش بود، و سادات و علويّين و علماء در نزد او محلّى رفيع و منزلتى والا داشتند، جمعى از علماء كتابهائى براى او تأليف نموده‏اند. (قمی: 1327/1، 45)
در عروض و قوافى دستى توانا داشت. شعر مى‏گفت و در شعر خطا نمى‏كرد. (حموی: 1381/1، 298)
ابو الحسن بيهقى گويد كه من مى‏گويم كه كتابخانه رى بر اين دليل است زيرا پس از آنكه سلطان محمود آن را به آتش كشيد فهرست كتابهاى آن را يافتم ده مجلّد بود. وقتى كه سلطان محمود بر رى مستولى شد او را گفتند كه اين كتابها كتابهاى رافضيان و بدعت‏گذاران است. پس فرمان داد كتب علم كلام را از آنها جدا كردند و باقى را در آتش سوختند. (حموی: 1381/1، 312)
شيخ صدوق كتاب عيون اخبار الرّضا «ع» را به عنوان هديّه به كتابخانه ايشان تأليف كرده است؛ صاحب ابن عبّاد در تشيّع و حبّ اهل بيت عليهم السّلام يگانه بود. (ابن‌بابویه: 1372/1، 3)
صاحب را آثار و تصانيفى است چون كتاب المحيط باللغة، در ده جلد، ديوان رسايل، در ده جلد، كتاب الكافى، حاوى رسايل او، كتاب الزيدية، كتاب الاعياد و فضائل النوروز، كتاب فى تفضيل على بن ابى طالب و تصحيح امامة من تقدمه، كتاب الوزراء، كتاب عنوان المعارف فى التاريخ، كتاب الكشف عن مساوى المتنبّى، كتاب مختصر اسماء اللّه تعالى و صفاته، كتاب عروض الكافى، كتاب جوهرة الجمهرة، كتاب نهج السبيل فى الاصول، كتاب اخبار ابى العيناء، كتاب نقض العروض، كتاب تاريخ الملك و اختلاف الدّول، كتاب الزيدين، كتاب ديوان شعر. (حموی: 1381/1، 312)
«صاحب» بدين جهت كه مصاحب و همدم محمّد بن عميد وزير ركن الدّوله بوده است؛ و «كافى الكفاة» (كفايت‏كننده همه كفايت‏كنندگان) از اين رو كه وزير سلطان فخر الدّوله ديلمىّ بود و تمام مسائل مهمّ مملكت را عهده‏دار بود، مشكلات را حلّ مى‏كرده است، جناب صاحب ابن عبّاد خود، داراى تأليفات بسيار بوده، كتابخانه عظيم و پررونقى داشته است. (قمی: 1327/1، 45)
در سال 385ق  اسماعیل بن عباد وفات کرد. در عصر خود در علم و فضیلت و مدیریت و حسن نظر و سخاوت بی‌نظیر بود ، آگاه به نوشتن و موضوعات آن و نامه هایش مشهور و مکتوب بود و کتاب های بسیاری را جمع آوری کرد که تهداد آنها به چهارهزار جلد می‌رسد. (ابن‌اثیر: 1385ق/9، 109) صاحب وزارت مؤيد الدولة ابو منصور بويه، فرزند ركن الدوله ابو على حسن بن بويه، و برادرش فخر الدوله را بر عهده داشت. وزارتش هيجده سال و يك ماه زمان برد. بنا بر قول حافظ ابو نعيم، وى در بيست و چهارم صفر سال 385 وفات كرد. (حموی: 1381/1، 297)


پ.ن  "طالقان" ولايتى است ميان قزوين و ابهر (حموی: 1381/1، 296)
پ.ن پادشاهان آل‌بویه (322-448ق) در عین امیری و جنگاوری بسیار ادب دوست و دانش‌پرور بودند و دانشمندانی مانند صاحب بن عباد، ابن عمید و بوعلی سینا را می نواختند و از وجودشان در امر صدارت و وزارت و مسئولیتهای مهم کشوری استفاده میکردند معتبرترین کتب شیعه: تهذیب، الاستبصار، الکافی و من لایحضره الفقیه در این زمان تألیف شد. از دیگر پروروندگان حکومت آل‌بویه: شیخ‌مفید، مسکویه رازی، سید مرتضی، سید رضی و... می‌باشند.

تاکنون نظری برای این رویداد ثبت نگردیده است
جهت ثبت نظر پیرامون رویداد ابتدا در سایت ورود کنید
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال