رویدادهای «گیلان باستان»

سرزمین گیلان با پیشینه‌ای کهن، پیش از ورود آریایی‌ها مسکون بوده و اقوامی چون کاسیان، آماردها و کادوسیان در آن زیسته‌اند؛ این ناحیه در متون کهن چون اوستا و منابع تاریخی به عنوان منطقه‌ای مستقل و با هویتی متمایز شناخته شده است.

مشاهده

پیروزی شاپور بر امپراطوری روم (260م)

مشاهده

درگذشت خسرو انوشیروان (فوریه 579م)

خسرو یکم، مشهور به انوشیروان دادگر، دومین پسر قباد یکم و بیست‌ودومین پادشاه از سلسله ساسانیان به‌شمار می‌رود.

مشاهده

نبرد اسکندرمقدونی با داریوش سوم (11 اکتبر 331 ق.م)

در نبرد گوگمل، اسکندر مقدونی با شکست از جنگاوران کادوسی و آماردی در گیلان، هرگز نتوانست این منطقه را فتح کند و آنجا هرگز به تصرف او درنیامد.

مشاهده

23 فروردین

شورش گیلانیان در زمان شاپور یکم ساسانی

در زمان شاپور یکم، گیلانیان شورش کردند و او برای آرام‌سازی منطقه، بهرام یکم را به‌عنوان گیلان‌شاه منصوب کرد؛ بهرام پس از صلح با دیلمی‌ها، بعدها شاه ایران شد.

مشاهده

23 فروردین

نخستین نشانه حضور مسیحیان در گیلان (12 آوریل 351م)

نخستین نشانه‌های حضور مسیحیت در گیلان به قرن چهارم میلادی در زمان بهرام یکم (گیلان‌شاه)، بازمی‌گردد.

مشاهده

25 اردیبهشت

پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت ابوالقاسم فردوسی (25 اردیبهشت)

حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی (329ق– 411ق) از بزرگ‌ترین شاعران ایران و آفرینندهٔ شاهنامه، حماسه ملی ایرانیان، به شمار می‌رود.

مشاهده

15 اردیبهشت

شروع جشنی پنج‌روزه موسوم به گاهنبار (15 اردیبهشت)

«سیا ما» نهمین ماه گیلانی (۲۱ فروردین تا ۱۹ اردیبهشت) است که با «میان‌بهار» و اولین گاهنبار باستان در ۱۵ اردیبهشت مطابقت دارد. این بازه زمانی در فرهنگ گالشی با نام «پنجک» شناخته می‌شود.

مشاهده

20 اردیبهشت

آغاز دیه ما (20 اردیبهشت)

«دیه ما» دهمین ماه تقویم گیلانی (۲۰ اردیبهشت تا ۱۸ خرداد) و مقارن با برج ثور است که به دلیل رونق مراتع برای کوه‌نشینان اهمیت ویژه‌ای دارد. در شانزدهم این ماه، جشن باستانی «کاکیل» منسوب به فریدون برگزار می‌شد که با باورهای اسطوره‌ای درباره ظهور «گاو نورانی» و پیش‌بینی برکت سال همراه است.

مشاهده

4 خرداد

جشن گاوگیل (4 خرداد)

«دیه‌ما» دهمین ماه گاه‌شماری گیلانی (۲۰ اردیبهشت تا ۱۸ خرداد) است که شانزدهمین روز آن با «جشن اسطوره‌ای گاوگیل»، منسوب به فریدون و نماد برکت و استجابت دعا، شناخته می‌شود.

مشاهده

19 خرداد

آغاز ورف نه ما (19 خرداد)

«ورف‌نه‌ما» یازدهمین ماه گاه‌شماری گیلانی (۱۹ خرداد تا ۱۷ تیر) است که به معنای «ماه بی‌برف» یا «برف‌نما»، هم‌زمان با آغاز چله‌ی تابستان و فصل ییلاق چوپانان، ریشه در مفاهیم آیینی «اندیشه‌ی نیک» دارد.

مشاهده

13 تیر

جشن آب‌پاشان (13 تیر)

این متن به توصیف آداب و رسوم سنتی مردم گیلان در جشن «تیرماه سینزه»، شامل مراسم فال با آب، پیش‌گویی و برکت‌دهی در سکوت می‌پردازد.

مشاهده

13 تیر

مراسم تیرماه سینزه (13 تیر)

این متن به بررسی تاریخچه، زمان‌بندی بر اساس گاه‌شماری دیلمی و آداب و رسوم سنتی جشن «تیرماه سیزدهی» در گیلان و مازندران می‌پردازد.

مشاهده

18 تیر

آغاز اسفندار ما (18 تیر)

«اسفندارما»، آخرین ماه گاه‌شماری گیلانی (۱۸ تیر تا ۱۶ مرداد)، پیش‌درآمدی بر نوروز بومی و جشن‌های خرمن است که آیین‌های دیرین خود را تا امروز حفظ کرده است.

مشاهده

17 مرداد

اول سال گیلانی در گاه شماری یزدگردی (میانه ی دوره ساسانیان) (17 مرداد)

این متن به بررسی دیدگاه‌های مختلف پژوهشگران درباره تقویم سنتی گیلان، انطباق ماه‌های آن با سال خورشیدی و توصیف آیین‌های مرتبط با آغاز سال نو گیلانی (نوروز ما) و جشن خرمن می‌پردازد.

مشاهده

8 مرداد

فرماندهی وهرِز دیلمی (575م)

در سال ۴۵ سلطنت انوشیروان، سپاهی به فرماندهی وهرز دیلمی برای یاری یمنی‌ها به یمن اعزام شد که با پیروزی بر حبشیان، نفوذ ایران را در این منطقه تثبیت کرد.

مشاهده

16 شهریور

آغاز کورچ ما (16 شهریور)

«کورچ‌ما» ماه دوم تقویم گیلانی (تقریباً از اواسط شهریور تا اواسط مهر) است که با آغاز پاییز گرم، نمادی از ظهور و آفرینش بوده و با فعالیت‌های کشاورزی، کوچ دامداران و مفاهیمی چون «آشکار شدن» و «خشک شدن» در فرهنگ و زبان محلی گره خورده است.

مشاهده

15 مهر

آغاز اریه ما (15 مهر)

اریه ما سومین ماه گیلانی و دومین ماه پاییز گیلان (معادل خرداد)، از ۱۵ مهر تا ۱۴ آبان، به معنای «گرامی و برگزیده» است که روز دوم آن مصادف با مهرگان؛ جشن کهن شش‌روزه‌ی آغاز زمستان در گاه‌شماری دو‌فصلی ایران باستان است.

مشاهده

16 مهر

جشن مهرگان (16 مهر)

مهرگان جشن بزرگ کهن ایرانی در پیوند با مهر، دوستی و پیمان است که ریشه در آیین‌های هخامنشی و ساسانی دارد، با اسطوره پیروزی فریدون بر ضحاک گره خورده و امروز در تقویم زرتشتی و پرونده جهانی یونسکو ثبت شده و در گیلان نیز در تقویم دیلمی و جشن‌های تاریخی رشت جایگاه ویژه‌ای دارد.

مشاهده

14 آبان

خاندان جسنفشاهیان طبرستان در گیلان

جسنفشاهیان به پایتختی پشتخوارگر (کوه های طبرستان) در طبرستان بین سالهایی 300ق.م تا 491م حکومت می‌کردند.

مشاهده

4 دی

بزرگداشت یوحنا دیلمی (25 دسامبر میلادی)

یوحنای دیلمی، از حواریون حضرت عیسی(ع) و اهل دیلمان، از نخستین بشارت‌دهندگان به پیامبر اسلام(ص) بود و یکی از اناجیل به او منسوب است.

مشاهده

26 خرداد 7

اسلام آوردن باذان دیلمی (محرم 7 ق)

باذان بن ساسان دیلمی، نخستین حاکم ایرانی مسلمان بود که در یمن به اسلام گروید و با تأیید پیامبر(ص) بر حکومت یمن باقی ماند.

مشاهده

433

درگذشت فخرالدین اسعد گرگانی (446ق)

فخرالدین اسعد گرگانی از شاعران و داستان‌پردازان برجسته ایرانی در نیمه نخست قرن پنجم هجری به‌شمار می‌رود و دوران زندگی‌اش هم‌زمان با حکومت طغرل سلجوقی بوده است.

مشاهده