آغاز دیه ما (20 اردیبهشت)

20 اردیبهشت 0

دهمین ماه گاه‌شماری گیلانی است که به صورت‌های «دیا ما» (Deya Ma)، «دِ ما» (De Ma)، «دیا ما» (Dia Ma)، «دی ما» (Dey Ma) و «دین ما» (Din Ma) نیز تلفظ می‌شود. این ماه از ۲۰ اردیبهشت آغاز شده و تا ۱۸ خرداد ادامه دارد و معادل [معنایی] دی‌ماه [اوستایی] است.

دیه ما، سومین ماه بهار گیلانی است و آغاز آن مقارن با برج ثور یا Taurus اروپایی به معنای «گاو نر» است که با آفرینش «گاو نخستین» از سوی «اورمزد» هماهنگی دارد. از شانزدهم دیه ما (که روز خرداد از ماه خرداد است)، به نوشته قدما از جمله ابوریحان بیرونی و کوشیار گیلانی، در قدیم جشنی به نام «کاکیل» یا «گاگئل» برگزار می‌کردند. (پورهادی: ۱۳۸۹، ص ۵۰)

کاکیل یا گاوگیل منسوب به روز شانزدهم دی‌ماه است و اصل این جشن به فریدون، پادشاه افسانه‌ای ایران، بازمی‌گردد. در شانزدهم دی، فریدون بر گاوی سوار شد؛ این همان شبی است که گاوِ کِشنده اراده [عراده] ماه ظهور نمود. این گاو، موجودی نورانی است که شاخ‌هایش از زر و بدنش از سیم است؛ ساعتی آشکار شده و سپس ناپدید می‌گردد. گویند هر کس در ساعت ظهور به او بنگرد، دعایش مستجاب خواهد شد. همچنین روایت است که در این شب بر کوهی بزرگ، صورت گاوی پدیدار می‌شود؛ اگر سالِ پیش رو پربرکت باشد، آن گاو دو بار نعره برمی‌آورد و اگر خشک‌سالی در پیش باشد، تنها یک بار فریاد می‌کند. (رضی: ۱۳۸۰، ص ۶۷۹)

دیه ما برای کوه‌نشینان اهمیت زیادی دارد؛ چراکه مراتع سرسبز برای چرای گوسفندان آماده شده و با گرم شدن هوا، زندگی آسان‌تر می‌گردد. در گذشته‌های دور، ایرانیان سال نو را که در اعتدال ربیعی برگزار می‌شد، در آغاز دی‌ماه جشن می‌گرفتند. (پورهادی: ۱۳۸۹، ص ۵۱)

منابع :

- پورهادی، مسعود، گاه‌شماری گیلانی، رشت، فرهنگ ایلیا، ۱۳۸۹.
- رضی، هاشم، گاه‌شماری و جشن‌های ایران باستان، تهران، بهجت، ۱۳۸۰.
تاکنون نظری برای این رویداد ثبت نگردیده است
جهت ثبت نظر پیرامون رویداد ابتدا در سایت ورود کنید
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال