رویدادهای «حکومت مستقل»

در زمان سلطنت آرته‌یس، شاه ماد، پارسُد پارسی با یاری کادوسی‌ها علیه ماد شورید، شاه ماد را شکست داد و باعث شد کادوسی‌ها تا زمان کوروش هیچ‌گاه تابع ماد نشوند.
فرزندان ماهیگیر ابوشجاع بویه با اصالتی گیلانی، از دیلم و گیلان برخاستند و با تشکیل اولین حکومت شیعه دوازده‌امامی در قرن چهارم هجری، خلافت عباسی را به حاشیه راندند و با تکیه بر توان نظامی، سیاست‌ورزی، و حمایت از سنت‌های ایرانی، حکومتی مقتدر در غرب ایران و بغداد بنیان نهادند.
علی بن بویه، بنیان‌گذار آل بویه، با پشتیبانی از تشیع و سنت‌های ایرانی، حکومت قدرتمندی در فارس و غرب ایران پایه‌ریزی کرد که همراه با برادرانش، عملاً خلافت عباسی را کنار زد و سلطه شیعیان دیلمی را در قرن چهارم گسترش داد.
رکن‌الدوله، پایه‌گذار شاخه‌ی ری و جبال از آل بویه، با وجود عمر طولانی و خلق نرم‌خو، حکومتی ناپایدار در برابر تهدید سامانیان و آل‌زیار داشت و در سال ۳۶۶ق درگذشت.
عضدالدوله با کسب قدرت مطلق، امتیازات بی‌سابقه‌ای چون ذکر نام در خطبه‌های نماز، حق امضای فرامین قضایی و نواختن طبل نوبتی را از خلیفه دریافت کرد. این تشریفات که پیش‌تر منحصراً در اختیار خلفا بود، جایگاه او را به‌عنوان حاکم مقتدر و شریک در شوکت خلافت تثبیت نمود.
عضدالدوله دیلمی با گسترش قلمرو، آبادسازی شهرها، حمایت از نیازمندان، تقویت تشیع و پشتیبانی از دانش و فرهنگ، یکی از برجسته‌ترین فرمانروایان آل‌بویه و دوران شکوفایی تمدن اسلامی بود.
سرزمین گیلان با پیشینه‌ای کهن، پیش از ورود آریایی‌ها مسکون بوده و اقوامی چون کاسیان، آماردها و کادوسیان در آن زیسته‌اند؛ این ناحیه در متون کهن چون اوستا و منابع تاریخی به عنوان منطقه‌ای مستقل و با هویتی متمایز شناخته شده است.
در اوایل قرن چهارم هجری، با ضعف جستانیان، اولین سلسله شیعی آل‌مسافر یا سالاریان به رهبری محمد بن مسافر در دیلم و طارم ظهور کرد و پس از تقسیم قدرت بین دو پسرش، شاخه‌ای در دیلم و شاخه‌ای در آذربایجان تشکیل شد.
در اوایل قرن چهارم هجری، با ضعف جستانیان، آل مسافرِ شیعی اسماعیلی از دیلم برخاست، مرکز خود را به لاهیجان و طارم منتقل کرد، به آذربایجان نیز گسترش یافت، و در دوره حکومتشان نبرد با روس‌ها و نخستین گزارش تاریخی انتظار فرج ثبت شد.
25 فروردین
در سال‌های 21 و22 ش موتا (مهتا) دیلمی به مرزبانی پتشخوارگر و فرماندهی نظامی گیلان رسید. سپس گیلان‌شاه و پس از فرزندش، گیل گیلانشاه به حکومت رسید.
25 فروردین
دودمان گاوبارگان، تیره هایی از شاهزادگان ساسانی بودند که با فروپاشی این سلسله نیز، ذر قسمت های شمالی ایران حکمرانی می‌کردند.
11 اردیبهشت
در سال ۷۰۶ قمری، تهاجم گسترده اولجایتو به گیلان با مقاومت سرسختانه حاکمان محلی مواجه شد؛ چنان‌که قتلغ‌شاه، سپهسالار مغول، در نبرد رشت کشته شد و در جبهه شرق نیز امیرمحمد رانکوهی موفق به شکست لشکر طغای تیمور گشت.
14 آبان
جسنفشاهیان به پایتختی پشتخوارگر (کوه های طبرستان) در طبرستان بین سالهایی 300ق.م تا 491م حکومت می‌کردند.
19
با آنکه دیلمیان تا قرون سوم و چهارم در برابر اسلام مقاومت کردند، اما گروهی از آنان بلافاصله پس از قادسیه با میل خود اسلام آوردند و بعدها با مهاجرت سادات علوی، اسلام شیعی در گیلان گسترش یافت.
322
حسن بن فیروزان (قرن چهارم)، حاکم‌ مازندران از سوی حکومت سامانیان و از سرداران مشهور دیلمی‌. او همچنین پسرعموی‌ ماکان‌ بن‌ کاکی‌ بود.
6 فروردین 362
عضدالدوله دیلمی (فناخسرو)، مقتدرترین پادشاه آل‌بویه و ملقب به «شاهنشاه»، در ۸ شوال ۳۷۲ ق درگذشت و در جوار حرم امیرالمؤمنین (ع) که خود بانی بنای باشکوه آن بود، به خاک سپرده شد. او با حمایت بی‌دریغ از دانشمندان و اجرای طرح‌های عام‌المنفعه‌ای چون بیمارستان عضدی، نقشی بی‌بدیل در شکل‌گیری «رنسانس ا ...
24 اردیبهشت 686
در سال ۷۰۶ قمری، سپاهیان اولجایتو در ادامه یورش به گیلان، پس از استقرار در کنار شاهرود، به منطقه تالش حمله کرده و به کشتار و غارت گسترده پرداختند.
7 خرداد 686
در سال ۷۰۶ هجری، گیلانیان با اتحاد و بهره‌گیری از جغرافیای منطقه، ارتش ایلخانان مغول را شکست داده و قتلغشاه، فرمانده ارشد آن‌ها را به همراه نیروهایش تارومار کردند.
8 بهمن 826
سیدناصر کیا هشمتین حاکم کیائیان بود.
3 مهر 828
درگیری سید احمد کیا برادرش سید ناصر کیا (هشتمین فرمانده کیایی) که به زندانی شدن و مرگش انجامید.
839
امیره دوباج فومنی از خاندان دباج، در اواخر قرن ۹ و اوایل قرن ۱۰ ق بر منطقه سنی‌مذهب بیه‌پس (فومن و سپس رشت) حکومت می‌کرد.
23 اردیبهشت 855
امیره دوباج فومنی از خاندان دباج، در اواخر قرن ۹ و اوایل قرن ۱۰ ق بر منطقه سنی‌مذهب بیه‌پس (فومن و سپس رشت) حکومت می‌کرد.
28 اردیبهشت 855
امیره دوباج فومنی از خاندان دباج، در اواخر قرن ۹ و اوایل قرن ۱۰ ق بر منطقه سنی‌مذهب بیه‌پس (فومن و سپس رشت) حکومت می‌کرد.
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال