رویدادهای «گیلان»

جستانیان (174-450ق)، خاندانى از حاکمان دیلمی بودند که بر نواحی دیلم به‌ویژه مناطق رودبار الموت، طالقان، و کرانه‌های شاهرود و سفیدرود، سلطه و حکومت داشتند.

مشاهده

پایان حکومت سالاریان (457 ق)

در اوایل قرن چهارم هجری، با ضعف جستانیان، آل مسافرِ شیعی اسماعیلی از دیلم برخاست، مرکز خود را به لاهیجان و طارم منتقل کرد، به آذربایجان نیز گسترش یافت، و در دوره حکومتشان نبرد با روس‌ها و نخستین گزارش تاریخی انتظار فرج ثبت شد.

مشاهده

درگذشت خسرو انوشیروان (فوریه 579م)

خسرو یکم، مشهور به انوشیروان دادگر، دومین پسر قباد یکم و بیست‌ودومین پادشاه از سلسله ساسانیان به‌شمار می‌رود.

مشاهده

ورود یحیی بن عبدالله به گیلان ( 175 ق)

گیلان و دیلمان به‌دلیل موقعیت طبیعی و دشمنی با خلافت، پناهگاه علویان شد و یحیی بن عبدالله نخستین علوی بود که در قرن دوم به آنجا پناه برد، اما با نیرنگ هارون‌الرشید پس از دریافت امان‌نامه، زندانی و کشته شد.

مشاهده

درگذشت محمدبن مسافر (330 ق)

در اوایل قرن چهارم هجری، با ضعف جستانیان، اولین سلسله شیعی آل‌مسافر یا سالاریان به رهبری محمد بن مسافر در دیلم و طارم ظهور کرد و پس از تقسیم قدرت بین دو پسرش، شاخه‌ای در دیلم و شاخه‌ای در آذربایجان تشکیل شد.

مشاهده

لشکرکشی شاپور به روم (253م)

در نبرد ادسا (۲۶۰م)، دیلمیان در کنار شاپور ساسانی جنگیدند و پس از پیروزی، به ارتش ساسانی پیوستند.

مشاهده

سلطنت بهرام یکم (گیلان‌شاه) (273 م)

بهرام یکم که پیش از پادشاهی با عنوان "گیلان‌شاه" فرمانروای گیلان بود.

مشاهده

شهادت یحیی بن عبدالله در زندان هارون (176ق)

یحیی بن عبدالله، نخستین علوی درشمال کشور بود که در سال ۱۷۵ق در دیلم علیه عباسیان قیام کرد، اما پس از دریافت امان‌نامه از هارون‌الرشید و تسلیم شدن، در سال ۱۷۶ق در زندان مسموم شد و درگذشت.

مشاهده

بزرگداشت فاطمه اخری (س) (5 ذی‌القعده)

سادات علوی در سده سوم هجری به گیلان مهاجرت کردند و از جمله اینها فاطمه اخری، خواهر امام رضا (ع) است که در رشت مدفون است.

مشاهده

بیعت مردم طبرستان و دیلمان با داعی کبیر (رمضان 250 ق)

نسل علویان طبرستان به امام حسن (ع) می‌رسد. حسن بن زید ملقب به داعی کبیر به رهبری قیام در سال ۲۵۰ق پرداخت و با حمایت دیلمیان، طبرستان را از طاهریان گرفت و تشیع را در منطقه گسترش داد.

مشاهده

نبرد اسکندرمقدونی با داریوش سوم (11 اکتبر 331 ق.م)

در نبرد گوگمل، اسکندر مقدونی با شکست از جنگاوران کادوسی و آماردی در گیلان، هرگز نتوانست این منطقه را فتح کند و آنجا هرگز به تصرف او درنیامد.

مشاهده

درگذشت داعی الی‌الحق (287 ق)

محمد بن زید (داعی الی‌الحق) داعی علوی ، با سخاوت بود و بنایی در نجف و کربلا ساخت، سپس با سپاه اسماعیلیان جنگید و پس از زخمی‌شدن و فوت، حسن بن علی الاطروش جانشینش شد.

مشاهده

درگذشت ناصر کبیر (304ق)

حسن بن علی مشهور به ناصر کبیر، از نسل امام سجاد(ع)، با نشر اسلام و مذهب زیدی در دیلم و طبرستان، حکومتی سیاسی-مذهبی تأسیس کرد که زمینه‌ساز گسترش تشیع در شمال ایران شد.

مشاهده

23 فروردین

شورش گیلانیان در زمان شاپور یکم ساسانی

در زمان شاپور یکم، گیلانیان شورش کردند و او برای آرام‌سازی منطقه، بهرام یکم را به‌عنوان گیلان‌شاه منصوب کرد؛ بهرام پس از صلح با دیلمی‌ها، بعدها شاه ایران شد.

مشاهده

23 فروردین

نخستین نشانه حضور مسیحیان در گیلان (12 آوریل 351م)

نخستین نشانه‌های حضور مسیحیت در گیلان به قرن چهارم میلادی در زمان بهرام یکم (گیلان‌شاه)، بازمی‌گردد.

مشاهده

25 فروردین

حکومت گیل گیلانشاه در گیلان (25 ق)

در سال‌های 21 و22 ش موتا (مهتا) دیلمی به مرزبانی پتشخوارگر و فرماندهی نظامی گیلان رسید. سپس گیلان‌شاه و پس از فرزندش، گیل گیلانشاه به حکومت رسید.

مشاهده

25 فروردین

درگذشت دابویه، فرمانروای گیلان (57 ق)

دودمان گاوبارگان، تیره هایی از شاهزادگان ساسانی بودند که با فروپاشی این سلسله نیز، ذر قسمت های شمالی ایران حکمرانی می‌کردند.

مشاهده

25 اردیبهشت

پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت ابوالقاسم فردوسی (25 اردیبهشت)

حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی (329ق– 411ق) از بزرگ‌ترین شاعران ایران و آفرینندهٔ شاهنامه، حماسه ملی ایرانیان، به شمار می‌رود.

مشاهده

8 مرداد

فرماندهی وهرِز دیلمی (575م)

در سال ۴۵ سلطنت انوشیروان، سپاهی به فرماندهی وهرز دیلمی برای یاری یمنی‌ها به یمن اعزام شد که با پیروزی بر حبشیان، نفوذ ایران را در این منطقه تثبیت کرد.

مشاهده

14 آبان

خاندان جسنفشاهیان طبرستان در گیلان

جسنفشاهیان به پایتختی پشتخوارگر (کوه های طبرستان) در طبرستان بین سالهایی 300ق.م تا 491م حکومت می‌کردند.

مشاهده

4 دی

بزرگداشت یوحنا دیلمی (25 دسامبر میلادی)

یوحنای دیلمی، از حواریون حضرت عیسی(ع) و اهل دیلمان، از نخستین بشارت‌دهندگان به پیامبر اسلام(ص) بود و یکی از اناجیل به او منسوب است.

مشاهده

2 اسفند

شهادت سید جلال‌الدین اشرف (ع) (14 رمضان 232ق)

سید جلال‌الدین اشرف، فرزند امام موسی کاظم (ع)، پس از قیام علیه مأمون و مهاجرت به گیلان، در سال ۲۳۲ق در نبردی شهید شد و مزار او در آستانه‌ اشرفیه از دیرباز محل احترام مردم و عامل گسترش تشیع در منطقه دیلمان بوده است.

مشاهده

22 اسفند

به شهادت رسیدن شهربن باذان دیلمی (11ق)

شهر بن باذان دیلمی، نخستین شهید ایرانی مسلمان است که در راه مقابله با اسود عنسی، مدعی دروغین پیامبری، در صنعاء به شهادت رسید.

مشاهده