قیس بن أبی مسلم الماصر از محدثان و بزرگان شیعه در قرن اول و دوم هجری قمری است. او را از اصحاب امام سجاد(ع)، امام باقر(ع) و امام صادق(ع) دانستهاند. (مازندرانی حائری: 1416ق/5، 138) مازندرانی حائری، برای اثبات این ادّعا در کتاب " منتهی المقال في أحوال الرجال " شواهدی از کتاب اصول کافی شیخ کلینی و امالی شیخ مفید میآورد.
ریشه قیس ماصر به منطقه دیلم برمیگردد. پدرش ابومسلم از دیلمیانی دانسته شده که توسط اهالی کوفه اسیر شدند. (سمعانی: 1419ق/5، 53) و (ابونعیم: 1410ق/2، 324)
در کتاب اصول کافی، شیخ کلینی نیز از او روایات بسیار نقل کرده واز بزرگان اصحاب امام صادق(ع) دانسته است. شهرت او در کلام به حدیثی از کتاب کافی برمیگردد که امام صادق(ع) برای مناظره با مردی از شام که خود را متخصص در کلام و فقه میدانست، یکی از یارانش به نام یونس بن یعقوب را نزد متلکمان فرستاد تا در مجلس حاضر شوند. یونس نیز حمران بن اعین، مؤمن الطاق، هشام بن سالم و قیس ماصر را به محضر امام آورد. در دیدگاه راوی، قیس ماصر علم کلام را از امام سجاد(ع) فراگرفته بود و از اصحاب دیگر یاد شده، تخصص بیشتری در کلام داشت. در نهایت با ورود هشام بن حکم، مرد شامی تسلیم شد و به امامت امام صادق(ع) ایمان آورد. در ادامه گزارش آمده است که امام صادق(ع) به نقد روشهای کلامی اصحاب خود از جمله قیس پرداخت؛ هرچند قیس را فردی خبره در علم کلام قلمداد کرد. (کلینی: 1407/1، 171-173)