رویدادهای «نظامی و دفاعی»

در زمان سلطنت آرته‌یس، شاه ماد، پارسُد پارسی با یاری کادوسی‌ها علیه ماد شورید، شاه ماد را شکست داد و باعث شد کادوسی‌ها تا زمان کوروش هیچ‌گاه تابع ماد نشوند.

مشاهده

شروع جنگ ایران و یونان (499 ق.م)

در جنگ ایران و یونان به فرمان خشایارشاه، همه اقوام تابع از جمله کاسپی‌ها با فرماندهی آری‌مرد، در سپاه عظیمی شرکت داشتند که به سقوط آتن انجامید.

مشاهده

نبرد اسکندرمقدونی با داریوش سوم (11 اکتبر 331 ق.م)

در نبرد گوگمل، اسکندر مقدونی با شکست از جنگاوران کادوسی و آماردی در گیلان، هرگز نتوانست این منطقه را فتح کند و آنجا هرگز به تصرف او درنیامد.

مشاهده

لشکرکشی شاپور به روم (253م)

در نبرد ادسا (۲۶۰م)، دیلمیان در کنار شاپور ساسانی جنگیدند و پس از پیروزی، به ارتش ساسانی پیوستند.

مشاهده

سلطنت بهرام یکم (گیلان‌شاه) (273 م)

بهرام یکم که پیش از پادشاهی با عنوان "گیلان‌شاه" فرمانروای گیلان بود.

مشاهده

شهادت اسلم دیلمی در کربلا (10 محرم 61 ق)

اسلم دیلمی، کاتب امام حسین(ع) و از تبار دیلم، در عاشورای ۶۱ق پس از نبردی دلاورانه و شهادت بیش از هفتاد تن از دشمن، به عنوان تنها شهید ایرانی در بالین امام حسین (ع) به شهادت رسید.

مشاهده

تاسیس حکومت آل‌بویه (322 ق)

فرزندان ماهیگیر ابوشجاع بویه با اصالتی گیلانی، از دیلم و گیلان برخاستند و با تشکیل اولین حکومت شیعه دوازده‌امامی در قرن چهارم هجری، خلافت عباسی را به حاشیه راندند و با تکیه بر توان نظامی، سیاست‌ورزی، و حمایت از سنت‌های ایرانی، حکومتی مقتدر در غرب ایران و بغداد بنیان نهادند.

مشاهده

درگذشت عمادالدوله دیلمی (جمادی‌الثانی 338ق)

علی بن بویه، بنیان‌گذار آل بویه، با پشتیبانی از تشیع و سنت‌های ایرانی، حکومت قدرتمندی در فارس و غرب ایران پایه‌ریزی کرد که همراه با برادرانش، عملاً خلافت عباسی را کنار زد و سلطه شیعیان دیلمی را در قرن چهارم گسترش داد.

مشاهده

درگذشت داعی الی‌الحق (287 ق)

محمد بن زید (داعی الی‌الحق) داعی علوی ، با سخاوت بود و بنایی در نجف و کربلا ساخت، سپس با سپاه اسماعیلیان جنگید و پس از زخمی‌شدن و فوت، حسن بن علی الاطروش جانشینش شد.

مشاهده

درگذشت ناصر کبیر (304ق)

حسن بن علی مشهور به ناصر کبیر، از نسل امام سجاد(ع)، با نشر اسلام و مذهب زیدی در دیلم و طبرستان، حکومتی سیاسی-مذهبی تأسیس کرد که زمینه‌ساز گسترش تشیع در شمال ایران شد.

مشاهده

قتل لیلی‌بن‌نعمان (ربیع‌الاول 339ق)

سرداران دیلمی چون لیلی بن نعمان در پی ضعف علویان علیه عباسیان قیام کردند و زمینه‌ساز ظهور آل‌بویه شدند؛ قیام‌های مشابه نیز بیشتر استقلال‌طلبانه بودند تا ضداسلامی.

مشاهده

زندانی شدن محمد بن مسافر (330 ق)

در اوایل قرن چهارم هجری، با ضعف جستانیان، آل مسافرِ شیعی اسماعیلی از دیلم برخاست، مرکز خود را به لاهیجان و طارم منتقل کرد، به آذربایجان نیز گسترش یافت، و در دوره حکومتشان نبرد با روس‌ها و نخستین گزارش تاریخی انتظار فرج ثبت شد.

مشاهده

23 فروردین

شورش گیلانیان در زمان شاپور یکم ساسانی

در زمان شاپور یکم، گیلانیان شورش کردند و او برای آرام‌سازی منطقه، بهرام یکم را به‌عنوان گیلان‌شاه منصوب کرد؛ بهرام پس از صلح با دیلمی‌ها، بعدها شاه ایران شد.

مشاهده

25 فروردین

حکومت گیل گیلانشاه در گیلان (25 ق)

در سال‌های 21 و22 ش موتا (مهتا) دیلمی به مرزبانی پتشخوارگر و فرماندهی نظامی گیلان رسید. سپس گیلان‌شاه و پس از فرزندش، گیل گیلانشاه به حکومت رسید.

مشاهده

11 اردیبهشت

حرکت اولجایتوی مغول برای حمله به سمت گیلان (13 ذی‌القعده 706 ق)

در سال ۷۰۶ قمری، تهاجم گسترده اولجایتو به گیلان با مقاومت سرسختانه حاکمان محلی مواجه شد؛ چنان‌که قتلغ‌شاه، سپهسالار مغول، در نبرد رشت کشته شد و در جبهه شرق نیز امیرمحمد رانکوهی موفق به شکست لشکر طغای تیمور گشت.

مشاهده

25 اردیبهشت

پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت ابوالقاسم فردوسی (25 اردیبهشت)

حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی (329ق– 411ق) از بزرگ‌ترین شاعران ایران و آفرینندهٔ شاهنامه، حماسه ملی ایرانیان، به شمار می‌رود.

مشاهده

8 مرداد

فرماندهی وهرِز دیلمی (575م)

در سال ۴۵ سلطنت انوشیروان، سپاهی به فرماندهی وهرز دیلمی برای یاری یمنی‌ها به یمن اعزام شد که با پیروزی بر حبشیان، نفوذ ایران را در این منطقه تثبیت کرد.

مشاهده

7 آبان

کشته شدن داتام در فتح بابل (539 ق.م)

کادوسیان، در سال ۵۳۹ ق.م با اتحاد با پارسیان به رهبری کوروش در فتح بابل شرکت کردند و داتام، رئیس کادوسیان، در این نبرد کشته شد.

مشاهده

14 آبان

خاندان جسنفشاهیان طبرستان در گیلان

جسنفشاهیان به پایتختی پشتخوارگر (کوه های طبرستان) در طبرستان بین سالهایی 300ق.م تا 491م حکومت می‌کردند.

مشاهده

22 اسفند

به شهادت رسیدن شهربن باذان دیلمی (11ق)

شهر بن باذان دیلمی، نخستین شهید ایرانی مسلمان است که در راه مقابله با اسود عنسی، مدعی دروغین پیامبری، در صنعاء به شهادت رسید.

مشاهده