رویدادهای «اولین»

در اوایل قرن چهارم هجری، با ضعف جستانیان، اولین سلسله شیعی آل‌مسافر یا سالاریان به رهبری محمد بن مسافر در دیلم و طارم ظهور کرد و پس از تقسیم قدرت بین دو پسرش، شاخه‌ای در دیلم و شاخه‌ای در آذربایجان تشکیل شد.
باذان بن ساسان دیلمی، نخستین حاکم ایرانی مسلمان بود که در یمن به اسلام گروید و با تأیید پیامبر(ص) بر حکومت یمن باقی ماند.
شهر بن باذان دیلمی، نخستین شهید ایرانی مسلمان است که در راه مقابله با اسود عنسی، مدعی دروغین پیامبری، در صنعاء به شهادت رسید.
معزالدوله دیلمی، فرزند کوچک بویه، با فتح بغداد در سال ۳۳۴ق خلافت عباسی را تحت سلطه آل‌بویه درآورد و با درایت نظامی و سیاسی خود، قدرت واقعی را از خلفا گرفت و آیین‌های شیعی مانند عاشورا و غدیر را در پایتخت رواج داد.
معزالدوله دیلمی پس از تصرف بغداد در سال ۳۳۴ق، نخستین مراسم رسمی عزاداری عاشورا و عید غدیر را در سال ۳۵۲ق به‌صورت علنی و گسترده در بغداد برگزار کرد.
14 خرداد 342
نخستین مراسم رسمی عید غدیر به دستور معزالدوله دیلمی در سال ۳۵۲ق با جشن و آذین‌بندی برگزار شد.
29 خرداد 1243
محمد میرزا قرانلو (1281ق-1308ش) ملقب به کاشف‌السلطنه، نخستین مروج کشت چای در ایران بود که با انتقال نهال‌های چای از هند به گیلان، بنیان‌گذار صنعت چای کشور شد و آرامگاه او اکنون موزه چای در لاهیجان است.
فروردین 1280
محمد میرزا قرانلو (1281ق-1308ش) ملقب به کاشف‌السلطنه، نخستین مروج کشت چای در ایران بود که با انتقال نهال‌های چای از هند به گیلان، بنیان‌گذار صنعت چای کشور شد و آرامگاه او اکنون موزه چای در لاهیجان است.
1 مهر 1287
محمدعی مجتهدی (1287-1376ش) زاده لاهیجان، استاد ریاضی و مدیر برجسته آموزشی، مؤسس دانشگاه صنعتی آریامهر (شریف) بود که در طول عمر خود مسئولیت‌های متعددی از جمله ریاست دبیرستان البرز، دانشگاه‌های شیراز، پلی‌تکنیک و ملی ایران را بر عهده داشت.
1288
ربابه خانم معروف به مادام مدیر، از زنان فرهیخته رشت، مؤسس نخستین مدرسه دخترانه به سبک جدید در این شهر در سال ۱۲۸۸ شمسی بود.
22 اسفند 1292
محمود بهزاد (1292-1386ش) زیست‌شناس، نویسنده و مترجم پرکار اهل رشت، با نگارش و ترجمه ۹۸ جلد کتاب علمی و تألیف کتاب‌های درسی مدارس، از چهره‌های ماندگار آموزش و ترویج علم در ایران بود.
19 اردیبهشت 1297
محمد معین (1297-1350ش) نخستین دکترای زبان و ادبیات فارسی و تدوین‌گر اصلی لغت‌نامه دهخدا و نویسنده فرهنگ معین، از مفاخر علمی ایران بود که در رشت زاده شد و در آستانه اشرفیه به خاک سپرده شد.
30 شهریور 1297
محمود نامجوی (1297-1368ش) زاده رشت، قهرمان وزنه‌برداری اهل رشت، نخستین ایرانی و آسیایی بود که رکورد جهانی را شکست و مدال طلای جهانی را برای ایران به ارمغان آورد.
5 اردیبهشت 1299
جلیل ضیاءپور (1299-1378ش) بنیان‌گذار نقاشی مدرن ایران و مروج کوبیسم، با تحصیل در فرانسه و تأسیس انجمن خروس جنگی، نقش مهمی در پایه‌گذاری هنر نوگرای ایرانی ایفا کرد.
24 فروردین 1302
محمدجعفر جعفری (1302-1401ش) زاده لنگرود، نویسنده نخستین دایرةالمعارف حقوقی ایران و استاد برجسته حقوق، فقه و ادبیات، در ۸ اسفند ۱۴۰۱ در ایستبورن انگلستان درگذشت.
31 فروردین 1308
محمد میرزا قرانلو (1281ق-1308ش) ملقب به کاشف‌السلطنه، نخستین مروج کشت چای در ایران بود که با انتقال نهال‌های چای از هند به گیلان، بنیان‌گذار صنعت چای کشور شد و آرامگاه او اکنون موزه چای در لاهیجان است.
24 آبان 1320
بیژن نجدی (1320-1376ش)، نویسنده نوگرای گیلانی و معلم داوطلب جبهه، با مجموعه داستان «یوزپلنگانی که با من دویده‌اند» به‌عنوان مبدع داستان شاعرانه در ادبیات معاصر ایران شناخته می‌شود.
11 اسفند 1323
پروانه معصومی (1323-1402ش) نخستین بازیگر زن پس از انقلاب،ر سریال‌های شاخصی چون کوچک جنگلی و امام علی (ع) نقش‌آفرینی کرد و سرانجام در آذر ۱۴۰۲ در استان گیلان درگذشت.
25 مرداد 1328
محمود نامجوی (1297-1368ش) زاده رشت، قهرمان وزنه‌برداری اهل رشت، نخستین ایرانی و آسیایی بود که رکورد جهانی را شکست و مدال طلای جهانی را برای ایران به ارمغان آورد.
1 بهمن 1340
سیروس قایقران زاده کلیور بندرانزلی، فوتبالیست برجسته و نخستین کاپیتان شهرستانی تیم ملی ایران، پس از سال‌ها درخشش، قهرمانی با تیم ملی در سال ۱۳۷۷ همراه فرزندش بر اثر سانحه رانندگی درگذشت.
11 اردیبهشت 1342
سید یونس رودباری، طلبه‌ای که در حادثه فیضیه (۱۳۴۲) توسط عوامل شاه مجروح و شهید شد، "اولین شهید انقلاب" نامیده می‌شود. امام خمینی در دیدار با خانواده‌اش، او را عزیزتر از فرزندان خود خواندند و شهادتش را تسلیتی بزرگ به خود دانستند.
12 تیر 1350
محمد معین (1297-1350ش) نخستین دکترای زبان و ادبیات فارسی و تدوین‌گر اصلی لغت‌نامه دهخدا و نویسنده فرهنگ معین، از مفاخر علمی ایران بود که در رشت زاده شد و در آستانه اشرفیه به خاک سپرده شد.
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال