روزنامه "خیرالکلام"، نخستین نشریه گیلان بود که با مرام مشروطهخواهی و با بهای هر نسخه صد دینار، در رشت منتشر میشد (خیرالکلام: س ۱، ش۱). این روزنامه به صاحب امتیازی و مدیریت مسئول "شیخ ابوالقاسم افصحالمتکلمین" (ابوالقاسم ملاباشی املشی)، از اهالی رانکوه املش بود که ادارهی آن در محلهی صیقلان رشت قرار داشت و چاپ آن در چاپخانهی ساحل نجات بندرانزلی صورت میگرفت (خیرالکلام: س ۱، ش۱؛ نوزاد: ۱۳۷۹، ۱۵).
این جریده که دوشماره در هفته منتشر میشد، جنبهای اعتدالی داشت و اعلام میکرد که در کلیهی مصالح ملک و ملت و حفظ بیضهی اسلام سخن میگوید (مجله فرهنگی و اجتماعی دیلمان، خرداد ۱۳۹۵، ش۳، ص۱۹). در خصوص تاریخچه انتشار، سال نخست از یکشنبه ۲۴ جمادیالثانی ۱۳۲۵ق آغاز شد و پس از ۸۰ شماره پایان یافت؛ سال دوم از ۱۸ رمضان ۱۳۲۷ شروع شد و پس از ۸۰ نسخه به سرآمد رسید و در سال سوم، تعداد شمارهها از ۱۰ شوال ۱۳۲۸ق تا ۹۳ شماره ادامه یافت (نوزاد: ۱۳۷۹، ۱۵). همچنین محمد صدر هاشمی معتقد است انتشار این روزنامه تا شماره ششم سال چهارم، مورخ دوم جمادیالاول ۱۳۲۹ قمری در شهر رشت ادامه داشته است (صدرهاشمی: ۱۳۲۸، ۲۸).
در فضای سیاسی آن دوران، خود افصحالمتکلمین از مشروطهخواهان و مبارزان بیپروا گیلان بود (مجله فرهنگی و اجتماعی دیلمان، خرداد ۱۳۹۵، ش۳، ص۱۹)؛ به گونهای که در ۲۶ رمضان ۱۳۲۵ق، وی به همراه سید جلال شهرآشوب، اسدی علاقبند و اسدی کلاهدوز، به دلیل مشروطهخواهی و تشکیل انجمنی برای مقابله با زورگوییها و ظلم وزیراکرم، زندانی و مورد شکنجه قرار گرفتند (نوزاد: ۱۳۷۹، ص۱۸؛ فخرایی: ۱۳۹۴، ۳۷).