رویدادهای «حکومت سامانیان 287 389ق»

فرزندان ماهیگیر ابوشجاع بویه با اصالتی گیلانی، از دیلم و گیلان برخاستند و با تشکیل اولین حکومت شیعه دوازده‌امامی در قرن چهارم هجری، خلافت عباسی را به حاشیه راندند و با تکیه بر توان نظامی، سیاست‌ورزی، و حمایت از سنت‌های ایرانی، حکومتی مقتدر در غرب ایران و بغداد بنیان نهادند.
علی بن بویه، بنیان‌گذار آل بویه، با پشتیبانی از تشیع و سنت‌های ایرانی، حکومت قدرتمندی در فارس و غرب ایران پایه‌ریزی کرد که همراه با برادرانش، عملاً خلافت عباسی را کنار زد و سلطه شیعیان دیلمی را در قرن چهارم گسترش داد.
نسل علویان طبرستان به امام حسن (ع) می‌رسد. حسن بن زید ملقب به داعی کبیر به رهبری قیام در سال ۲۵۰ق پرداخت و با حمایت دیلمیان، طبرستان را از طاهریان گرفت و تشیع را در منطقه گسترش داد.
محمد بن زید (داعی الی‌الحق) داعی علوی ، با سخاوت بود و بنایی در نجف و کربلا ساخت، سپس با سپاه اسماعیلیان جنگید و پس از زخمی‌شدن و فوت، حسن بن علی الاطروش جانشینش شد.
حسن بن علی مشهور به ناصر کبیر، از نسل امام سجاد(ع)، با نشر اسلام و مذهب زیدی در دیلم و طبرستان، حکومتی سیاسی-مذهبی تأسیس کرد که زمینه‌ساز گسترش تشیع در شمال ایران شد.
سرداران دیلمی چون لیلی بن نعمان در پی ضعف علویان علیه عباسیان قیام کردند و زمینه‌ساز ظهور آل‌بویه شدند؛ قیام‌های مشابه نیز بیشتر استقلال‌طلبانه بودند تا ضداسلامی.
رکن‌الدوله بویه، حاکم مناطق مرکزی و شمالی ایران، با وجود چالش‌های سیاسی و ناپایداری در حکومت، به دلیل درایت، اخلاق نیک و حمایت از تشیع و علما در تاریخ ماندگار شد.
25 اردیبهشت
حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی (329ق– 411ق) از بزرگ‌ترین شاعران ایران و آفرینندهٔ شاهنامه، حماسه ملی ایرانیان، به شمار می‌رود.
13 آبان 243
حسن بن زید حسینی ملقب به «داعی کبیر»، در سال ۲۵۰ق با حمایت مردم طبرستان و دیلمیان به حکومت رسید و نخستین دولت علوی را در ایران بنیان گذاشت که با اشاعه تشیع و مقاومت علیه عباسیان و طاهریان، نقش مهمی در تاریخ مذهبی و سیاسی شمال ایران ایفا کرد.
322
حسن بن فیروزان (قرن چهارم)، حاکم‌ مازندران از سوی حکومت سامانیان و از سرداران مشهور دیلمی‌. او همچنین پسرعموی‌ ماکان‌ بن‌ کاکی‌ بود.
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال