در سال‌های پایانی امپراتوری ساسانی و هم‌زمان با طلوع آفتاب اسلام در حجاز، یمن به عنوان یکی از ایالت‌های مهم ایران تحت فرمانروایی خاندان‌های ممتاز ایرانی اداره می‌شد. در این میان، شخصیت «باذان بن ساسان» به عنوان حاکم ایرانی یمن، نقشی بی‌بدیل در پیوند میان هویت ایرانی و آیین جدید ایفا کرد. واقعه اسلام آوردن او و همراهانش (ابناء)، نه تنها نقطه عطفی در گسترش اسلام در شبه‌جزیره عربستان بود، بلکه نخستین گام در برقراری پیوند عمیق میان ایرانیان و اهل‌بیت (ع) به شمار می‌رود.

باذان بن ساسان (درگذشته پیش از ۱۰ هجری) از خاندان مهران (یکی از هفت خاندان ممتاز سلطنتی ایران*) می‌باشد (حمزه اصفهانی: بی‌تا، ۱۱۸). وی پنجمین حاکم یمنی از نسل «ابناء» (ایرانی‌زادگان یمن) بود که به دستور خسروپرویز (۵۷۰–۶۲۸ میلادی) زمام امور این منطقه را در دست گرفت (ابن‌هشام: بی‌تا/۱، ۶۹).

ماجرای گرویدن او به اسلام از آنجا آغاز شد که خسروپرویز در نامه‌ای به وی دستور داد تا درباره مردی از قریش که ادعای پیامبری کرده تحقیق کند و در صورت عدم توبه، سر او را به تیشه بسپارد. باذان فرستادگان خود را نزد پیامبر (ص) گسیل داشت؛ اما پیامبر در پاسخ، از کشته شدن خسروپرویز در تاریخ و ساعتی مشخص خبر داد. باذان که در انتظار صدق این گفتار بود، پس از تحقق دقیق پیش‌بینی پیامبر و کشته شدن خسروپرویز به دست پسرش شیرویه، به حقانیت ایشان پی برد (ابن‌هشام: بی‌تا، ۶۹).

سرانجام باذان بن ساسان دیلمی در محرم سال هفتم هجری اسلام آورد (طبری: بی‌تا/۲، ۶۵۶). به پیروی از او، سایر ایرانیان ساکن یمن نیز به دین اسلام گرویدند (ابن‌خلدون: ۱۳۶۳/۱، ۴۳۶). وی پس از اسلام آوردن، هیئتی را برای بیعت به مدینه فرستاد. پیامبر اکرم (ص) ضمن پذیرش بیعت آنان، مدالی پرافتخار به این گروه بخشیده و فرمودند: «شما از ما و به سوی ما اهل‌بیت هستید» (ابن‌هشام: بی‌تا/۱، ۶۹؛ ابن‌کثیر: ۱۴۰۷/۲، ۱۸۰).

پس از استقرار حاکمیت اسلامی در یمن، پیامبر اکرم (ص) باذان دیلمی را در سمت خود ابقا کردند (قلقشندی: ۱۳۸۳ق/۵، ۲۶)؛ از این رو، او را «نخستین حاکم ایرانی مسلمان» در تاریخ می‌شناسند (ابن‌حجر عسقلانی: ۱۴۱۵ق/۱، ۴۶۵). در ادامه این مسیر، پیامبر (ص) حضرت علی (ع) را برای آموزش تعالیم دینی و جمع‌آوری زکات به یمن اعزام کردند. با حضور امام علی (ع) و قرائت نامه پیامبر، قبیله بزرگ «هَمْدان» و سپس سایر قبایل یمن در مدت کوتاهی به اسلام گرویدند (طبری مامتیری: ۱۳۸۷، ۳۹۰؛ مفید: ۱۴۱۳ق/۱، ۶۲؛ ابن‌شهرآشوب: ۱۳۷۹ق/۲، ۱۲۹).

* هفت خاندان ممتاز سلطنتی عبارتند از: ساسان، کارن، سورن، اسپاهبذ، اسپندیاذ، مهران، زیک (کریستن سن: ۱۳۶۸، ۱۵۹)