محمّد معین،  19 اردیبهشت 1297 در رشت زاده شد. (غلامرضایی: 1389، 4) معین پس از پایان دوره متوسطه و گذراندن تعطیلات تابستانی در رشت، بار دیگر به تهران بازگشت و در مهرماه ۱۳۱۰  در رشته فلسفه و ادبیات دارالمعلمین عالی  - که بعدها دانشسرای عالی نام گرفت و پیش از تأسیس دانشگاه تهران تنها مؤسسه آموزش عالی در ایران بود - پذیرفته شد. وی دوره سه ساله لیسانس دارالمعلمین را با معدل 99/17  به سال ۱۳۱۳ ش به پایان رسانید. (وحید، س ۷ ،ش ۳ ،اسفند ۱۳۴۸، ص ۳۳۴)
در سال 1318 در دوره دکتری زبان و ادبیات دانشگاه تهران که قانون آن در سال ۱۳۱۶ تصویب شده بود ثبت نام کرد. وی با آنکه دو سال فارسی از تأسیس دوره دکتری به آن دوره وارد شده بود زودتر از دیگران مدرك مزبور را دریافت کرد با تصویب پایان نامه وی در هفدهم شهریور ۱۳۲۱ او اولین کسی بود که به دریافت درجه دکتری زبان و ادبیات فارسی نایل شد. (نصری، 1364، 28)
دکتر محمّد معین تدوینگر اصلی لغت‌نامه دخدا محسوب می‌شود که بنابروصیت دخدا تمام فیش های لغت‎‌نامه به او سپرده شد تا آن را به چاپ برساند. (معین:1364/1، 12) همچنین ایشان نویسنده "فرهنگ معین" است که مرجع اصلی پژوهش های مربوط به لغت فارسی محسوب می‌شود. وی با تالیف این اثر، نخستین فرهنگ جامع لغات را به منظور استفاده از فارسی‌زبانان و غیر فارسی‌زبانان آفرید. (غلامرضایی: 1389، 150)
دکتر معین سرانجام در 12 تیر 1350 وفات یافت و در آستانه اشرفیه به خاک سپرده شد.
سالیانی پس از درگذشت دکتر ،معین هفت هزار جلد از کتابهای کتابخانۀ وی در اختیار دانشگاه گیلان گذاشته شد تا پس از آماده شدن آرامگاه وی که بازسازی و نگهداری آن نیز به عهده آن به آرامگاه دکتر معین انتقال یابد. ( گیله وا س ،۲، ش ۴ و ۵، ص ۱۴- ۱۷ ، مصاحبه با دختر دکتر محمد معین،  دکتر مهدخت معین)