رویدادهای «میرزاکوچک»

5 فروردین 1266
اسماعیل دهقان (1266-1325ش) زاده رشت، شاعر، آزادی‌خواه و از یاران جنبش جنگل، با وجود پیوند نزدیک با میرزا کوچک‌خان، بیشتر در عرصه فرهنگی و حزبی فعالیت داشت، سه دوره مدیر روزنامه جنگل بود و پس از شکست نهضت از سیاست کناره گرفت.
26 تیر 1290
میرزا که در نبرد با محمدعلی‌شاه در گمش‌تپه مجروح شده بود، پس از دستور قتل توسط شاه در روسیه، به لطف انسانیت کاپیتان کشتی «قارس» نجات یافت و به بادکوبه بازگشت.
20 خرداد 1294
میرزاکوچک‌خان در ۲۰ خرداد ۱۲۹۴ پس از سفر مخفیانه از مسیر تنکابن و لاهیجان به رشت و تشکیل کمیته اتحاد اسلام، در خانه احمد مدنی مستقر شد.
29 خرداد 1294
میرزا کوچک‌خان پس از ورود مخفیانه به رشت، توسط کنسول روسیه بازداشت و با ضمانت روحانیون، به شرط عدم فعالیت سیاسی به‌طور مشروط آزاد گشت.
20 مرداد 1294
میرزا کوچک‌خان و یارانش پس از ترک رشت و عبور از مسیر مرداب و تولم، در سیاه درویشان مستقر شده و با انتشار اعلامیه‌ای مبنی بر استقلال‌طلبی، باعث شور و هیجان در مناطق اطراف شدند.
1 مرداد 1294
میرزا با تأسیس و توسعه «کمیته اتحاد اسلام» در گیلان، هسته اولیه «نهضت جنگل» را برای مبارزه با استبداد و اشغالگران خارجی شکل داد و نفوذ آن را تا سال ۱۲۹۶ شمسی به مناطق وسیعی از شمال کشور گستراند.
28 مرداد 1294
تلاش‌های ناکام روسیه و حشمت‌الدوله برای شناسایی و دستگیری میرزا کوچک‌خان و یارانش در نرگستان، سرانجام منجر به آغاز حملات عملیاتی و شبانه جنگلی‌ها علیه قوای تزاری روسیه در مرداد ۱۲۹۴ش شد.
21 خرداد 1297
پس از شکست مذاکرات میرزا با نمایندگان انگلیس و روس، قوای این دو کشور برای باز کردن راه قفقاز، با توسل به زور به سمت رشت و انزلی یورش بردند.
تیر 1297
در شوال ۱۳۳۶ق جنگلی‌ها به فرماندهی میرزا کوچک و سلطان داودخان، طبق نقشه‌ای هماهنگ، برای حمله و خلع سلاح پادگان انگلیسی رشت از دو محور جنوب و جنوب‌غربی شهر اقدام کردند.
31 تیر 1297
در شوال ۱۳۳۶ق جنگلی‌ها به فرماندهی میرزا کوچک خان به پادگان انگلیسی رشت حمله کردند، اما پس از عقب‌نشینی آنان، انگلیسی‌ها در پاسخ، دست به آتش‌سوزی، تخریب خانه‌ها و اعدام‌های میدانی زدند و چهره‌ای خشن از سرکوب نظامی در شهر برجا گذاشتند.
22 مرداد 1297
به‌دنبال خطر اتحاد عثمانی‌ها با نهضت جنگل، انگلیسی‌ها با جنگلی‌ها در «صفه‌سر» رشت توافق آتش‌بس کردند تا در برابر اجازه عبور نیروهایشان، در امور داخلی ایران مداخله نکنند.
21 اردیبهشت 1298
دکتر ابراهیم حشمت (1264-1398)، پزشک و شخصیت دوم نهضت جنگل، پس از آشنایی با میرزا کوچک خان به جنبش پیوست، خدمات عمرانی مهمی در گیلان انجام داد و سرانجام در ۴ اردیبهشت ۱۲۹۸ به دستور تیمورتاش اعدام شد.
24 شهریور 1298
پس از تضعیف قوای جنگل، فرمانده قزاق‌های روسی از میرزا کوچک خواستار تسلیم شد،
28 اردیبهشت 1299
میرزا کوچک‌خان در مذاکره با فرمانده ناوگان شوروی در انزلی، بر سر تأسیس جمهوری انقلابی در گیلان، عدم مداخله روسیه در ایران و ممنوعیت تبلیغات کمونیستی به توافق رسید.
13 خرداد 1299
میرزا کوچک خان با استقبال گرم مردم و نطق‌های شورانگیز، انقلاب قریب‌الوقوع را نوید داد و از فداکاری مجاهدین و روح شهدای آزادی تمجید کرد.
16 خرداد 1299
میرزا کوچک خان با اعلام جمهوری و تشکیل حکومت موقت انقلاب سرخ گیلان، اصول برابری، لغو معاهدات زیان‌بار و حفظ شعائر اسلامی را اعلام کرد.
25 خرداد 1299
نهضت جنگل با هدف استقلال ملی و مبارزه با استعمار، پس از بن‌بست در مذاکره با قزاق‌های تحت فرمان مرکز، قزاق‌خانه رشت را تصرف کرد و با تسلیم و آزادی اسیران، قدرت خود را در منطقه تثبیت نمود.
26 خرداد 1299
میرزا کوچک خان با ارتش سرخ در انزلی دیدار کرد و با مخالفت با تبلیغات کمونیستی، توافق‌نامه‌ای در ۹ بند برای تشکیل حکومت جمهوری و محدود کردن دخالت شوروی در ایران به دست آورد.
14 خرداد 1299
پس از عقب‌نشینی انگلیسی‌ها از رشت، میرزا کوچک‌خان در میان استقبال مردم وارد شهر شد و ضمن سخنرانی در سبزه‌میدان، با نمایندگان شوروی (راسکولنیکف و ارژونیکیدزه) دیدار و مذاکره کرد.
18 تیر 1299
تضاد ایدئولوژیک میرزا کوچک خان با کمونیست‌های روسی و شکست رایزنی‌های دیپلماتیک، در نهایت منجر به اعتراض و خروج وی از رشت به سوی فومن گردید.
8 مرداد 1299
احسان‌الله خان از یاران سابق نهضت جنگل، فرمانبردار کامل بلشویک‌ها شده بود، با اقدامات تفرقه‌انگیز حزب کمونیست در گیلان موجب جنایات و کودتای آنها شد. میرزا کوچک با نامه‌ای به روسیه و اعتراض به این عملکردها، شکست وعده‌های کمونیسم را گوشزد کرد.
7 مرداد 1299
این متن به بررسی تحولات سیاسی و نظامی گیلان در سال‌های ۱۲۹۹-۱۲۰۰ شمسی، از ورود بلشویک‌ها و تنش‌های میرزا کوچک جنگلی با شوروی تا وقوع «کودتای سرخ» و استقرار دولت بلشویکی در رشت می‌پردازد.
20 مرداد 1299
میرزا کوچک‌خان در نامه‌اش به مدیوانی، ضمن رد اتهامات بی‌اساس، بر اصول شرافت‌مندانه فعالیت‌های خود تأکید کرده و خروجش از رشت را برای جلوگیری از جنگ داخلی و مقابله با خودسری برخی فرماندهان، در کنار شفاف‌سازی درباره نحوه تأمین هزینه‌های انقلاب، تبیین می‌کند
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال