رویدادهای «میرزاکوچک»

فروردین 1266
اسماعیل دهقان (1266-1325ش) زاده رشت، شاعر، آزادی‌خواه و از یاران جنبش جنگل، با وجود پیوند نزدیک با میرزا کوچک‌خان، بیشتر در عرصه فرهنگی و حزبی فعالیت داشت، سه دوره مدیر روزنامه جنگل بود و پس از شکست نهضت از سیاست کناره گرفت.
تیر 1297
در شوال ۱۳۳۶ق جنگلی‌ها به فرماندهی میرزا کوچک و سلطان داودخان، طبق نقشه‌ای هماهنگ، برای حمله و خلع سلاح پادگان انگلیسی رشت از دو محور جنوب و جنوب‌غربی شهر اقدام کردند.
31 تیر 1297
در شوال ۱۳۳۶ق جنگلی‌ها به فرماندهی میرزا کوچک خان به پادگان انگلیسی رشت حمله کردند، اما پس از عقب‌نشینی آنان، انگلیسی‌ها در پاسخ، دست به آتش‌سوزی، تخریب خانه‌ها و اعدام‌های میدانی زدند و چهره‌ای خشن از سرکوب نظامی در شهر برجا گذاشتند.
22 مرداد 1297
به‌دنبال خطر اتحاد عثمانی‌ها با نهضت جنگل، انگلیسی‌ها با جنگلی‌ها در «صفه‌سر» رشت توافق آتش‌بس کردند تا در برابر اجازه عبور نیروهایشان، در امور داخلی ایران مداخله نکنند.
21 اردیبهشت 1298
دکتر ابراهیم حشمت (1264-1398)، پزشک و شخصیت دوم نهضت جنگل، پس از آشنایی با میرزا کوچک خان به جنبش پیوست، خدمات عمرانی مهمی در گیلان انجام داد و سرانجام در ۴ اردیبهشت ۱۲۹۸ به دستور تیمورتاش اعدام شد.
24 شهریور 1298
پس از تضعیف قوای جنگل، فرمانده قزاق‌های روسی از میرزا کوچک خواستار تسلیم شد،
28 اردیبهشت 1299
میرزا کوچک‌خان در مذاکره با فرمانده ناوگان شوروی در انزلی، بر سر تأسیس جمهوری انقلابی در گیلان، عدم مداخله روسیه در ایران و ممنوعیت تبلیغات کمونیستی به توافق رسید.
13 خرداد 1299
میرزا کوچک خان با استقبال گرم مردم و نطق‌های شورانگیز، انقلاب قریب‌الوقوع را نوید داد و از فداکاری مجاهدین و روح شهدای آزادی تمجید کرد.
16 خرداد 1299
میرزا کوچک خان با اعلام جمهوری و تشکیل حکومت موقت انقلاب سرخ گیلان، اصول برابری، لغو معاهدات زیان‌بار و حفظ شعائر اسلامی را اعلام کرد.
25 خرداد 1299
چند روز پس از اعلام جمهوری در گیلان، جنگلی‌ها در پی بی‌نتیجه ماندن مذاکرات با قزاقان، قزاق‌خانه رشت را به‌سختی فتح کردند، اما به دستور میرزا کوچک خان اسیران را آزاد کرده و موقعیت خود را در منطقه تثبیت نمودند.
26 خرداد 1299
میرزا کوچک خان با ارتش سرخ در انزلی دیدار کرد و با مخالفت با تبلیغات کمونیستی، توافق‌نامه‌ای در ۹ بند برای تشکیل حکومت جمهوری و محدود کردن دخالت شوروی در ایران به دست آورد.
14 خرداد 1299
پس از عقب‌نشینی انگلیسی‌ها از رشت، میرزا کوچک‌خان در میان استقبال مردم وارد شهر شد و ضمن سخنرانی در سبزه‌میدان، با نمایندگان شوروی (راسکولنیکف و ارژونیکیدزه) دیدار و مذاکره کرد.
18 تیر 1299
با اوج‌گیری تبلیغات و اقدامات خودسرانه کمونیست‌های روس و ایرانی در گیلان و افشای نقشه ترور میرزا کوچک، وی در اعتراض به این روند از حضور در رشت خودداری کرده و به فومن رفت و نامه‌ای به سران حزب نوشت.
18 تیر 1299
با اوج‌گیری تبلیغات و اقدامات خودسرانه کمونیست‌های روس و ایرانی در گیلان و افشای نقشه ترور میرزا کوچک، وی در اعتراض به این روند از حضور در رشت خودداری کرده و به فومن رفت.
8 مرداد 1299
احسان‌الله خان از یاران سابق نهضت جنگل، فرمانبردار کامل بلشویک‌ها شده بود، با اقدامات تفرقه‌انگیز حزب کمونیست در گیلان موجب جنایات و کودتای آنها شد. میرزا کوچک با نامه‌ای به روسیه و اعتراض به این عملکردها، شکست وعده‌های کمونیسم را گوشزد کرد.
5 مرداد 1299
غلامعلی بابا ماسوله از اعضای هیئت و اتحاد اسلام و از فرماندهان میرزاکوچک جنگلی در نهضت جنگل بود.
19 مرداد 1299
کودتای رشت به رهبری بولومکین با هدف حذف میرزا کوچک‌خان، منجر به تسخیر گیلان، سرکوب یاران میرزا، تشکیل دولت کودتای سرخ و غارت شهرها شد.
14 آبان 1299
پس از چهار ماه انزوای میرزا در جنگل، سران دولت کودتا در آبان ۱۲۹۹ با ادعای سوءتفاهم، خواستار آشتی و مصالحه با او شدند.
16 آبان 1299
میرزا کوچک خان در پاسخ به نامه کودتاگران، با انتقاد از سیاست‌های نادرست و دخالت بیگانگان، بر استقلال‌طلبی نهضت جنگل تأکید کرد و آنان را به جبران اشتباهات برای نجات آبروی انقلاب فراخواند.
26 اردیبهشت 1300
پس از آشتی میرزا و کودتاگران، به توصیه جمهوری آذربایجان، حیدر عمواغلی به‌عنوان ناظر وارد گیلان شد تا بین جنگلی‌ها و احسان‌الله‌خان میانجیگری کند، اما هدف اصلی روس‌ها جذب و حذف میرزا بود.
11 شهریور 1300
روتشتاین وزیر شوروی در ایران در نامه‌ای به احمدشاه از سرکوب انقلاب جنگل، حمایت کرد. خلاف آنچه به میرزاکوچک خان، قول داده بود.
5 آبان 1300
آخرین نامه میرزا کوچک‌خان به دوستش عربانی، حاکی از گله‌مندی او از ناسپاسی دوستان و مردم مرده‌پرست بود که قدر نهضت جنگل را پس از نابودی آن خواهند دانست.
آذر 1300
در واپسین روزهای نهضت جنگل، با تسلیم معین‌الرعایا و تحویل قورخانه جنگل به سردار سپه، میرزا کوچک‌خان و تنها یارش در مسیر خلخال گرفتار بوران شدند و بر اثر سرما جان باختند.
11 آذر 1300
یونس جنگلی ملقب به مبرزاکوچک خان (1259-1300ش) زاده رشت، روحانی مبارز و رهبر نهضت جنگل بود که با تشکیل مجمع روحانیون و اتحاد اسلام، علیه استبداد داخلی و نفوذ خارجی قیام کرد، در مهار قحطی بزرگ نقش مؤثر داشت و سرانجام در کوه‌های گیلان جان باخت.
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال