رویدادهای «مرداویج بن زیار»

اسفار دیلمی (م316ق) سرداری دیلمی که حکومت علویان را سرنگون کرد و در سودای تشکیل حکومت بود، که موفق نشد و سرانجام توسط مرداویچ زیاری کشته شد.
نسل علویان طبرستان به امام حسن (ع) می‌رسد. حسن بن زید ملقب به داعی کبیر به رهبری قیام در سال ۲۵۰ق پرداخت و با حمایت دیلمیان، طبرستان را از طاهریان گرفت و تشیع را در منطقه گسترش داد.
فرزندان ماهیگیر ابوشجاع بویه با اصالتی گیلانی، از دیلم و گیلان برخاستند و با تشکیل اولین حکومت شیعه دوازده‌امامی در قرن چهارم هجری، خلافت عباسی را به حاشیه راندند و با تکیه بر توان نظامی، سیاست‌ورزی، و حمایت از سنت‌های ایرانی، حکومتی مقتدر در غرب ایران و بغداد بنیان نهادند.
علی بن بویه، بنیان‌گذار آل بویه، با پشتیبانی از تشیع و سنت‌های ایرانی، حکومت قدرتمندی در فارس و غرب ایران پایه‌ریزی کرد که همراه با برادرانش، عملاً خلافت عباسی را کنار زد و سلطه شیعیان دیلمی را در قرن چهارم گسترش داد.
سرداران دیلمی چون لیلی بن نعمان در پی ضعف علویان علیه عباسیان قیام کردند و زمینه‌ساز ظهور آل‌بویه شدند؛ قیام‌های مشابه نیز بیشتر استقلال‌طلبانه بودند تا ضداسلامی.
13 آبان 243
حسن بن زید حسینی ملقب به «داعی کبیر»، در سال ۲۵۰ق با حمایت مردم طبرستان و دیلمیان به حکومت رسید و نخستین دولت علوی را در ایران بنیان گذاشت که با اشاعه تشیع و مقاومت علیه عباسیان و طاهریان، نقش مهمی در تاریخ مذهبی و سیاسی شمال ایران ایفا کرد.
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال