نامه روتشتاین به میرزا
روتشتاین وزیر مختار شوروی در ایران، به مناسبت تاجگذاری احمدشاه، در نطقی خطاب به او نیات خیانت بار شوروی را به انقلاب جنگل چنین ظاهر ساخت: «با اجازه اعليحضرت علاوه می نماید که دولت متبوعه اینجانب ذات اقدس همایونی را مظهر تمامیت استقلال ایران می داند... خاطر همایونی را مطمئن می سازد که دولت متبوعه دوستدار، نظر به تعهداتی که در موقع انعقاد قرارداد نموده است، با نهایت صمیمیت اقدامات لازم را در تسریع تصفیه
مسئله گیلان اتخاذ خواهد نمود.» او به منظور تکمیل خیانت دولت متبوعه خود،
همین شخص در نامه ای خطاب به میرزا کوچک، ضمن ریختن اشک تمساح، ماهیت حقیقی دولت متبوعه خود را در مقابل انقلاب جنگل آشکار می سازد: «از آنجایی که ما، یعنی دولت شوروی، در این موقع نه تنها عملیات انقلابی را بی فایده، بلکه مضر می دانیم، این است که فرم سیاستمان را تغییر و طریق دیگری اتخاذ کرده ایم.» رونشتاین در این نامه ضمن اشاره به قرارداد منحوس '' می نویسد: «این نظریات، مرا وادار کرد در رابطه
شما با دولت مداخله نمایم. شما ملتفت هستید که از روی مواد قرارداد، ما مجبور هستیم دولت را از وجود انقلابیون و عملیات آنها راحت کنیم.» در خاتمه، دایه مهربان تر از مادر، پیشنهاد سازش و خلع سلاح به میرزا کوچک خان می دهد: «.. من همان کردم که پس از خروج قوای بیگانه و صدور تأمین نامه برای شما به وسیله من، شما یا خلع سلاح شده و یا به نقطه ای ، خودتان را کنار می کشید
مأموریت سفیر تازه شوروی از آن جهت دارای اهمیت بود که نقش بزرگ در این نمایش به عهده او گذاشته شده بود و سفیر شوروی می بایست انقلاب گیلان را به طرزی خاموش کند که به حیثیت آزادی خواهانه شوروی لطمه ای وارد نسازد. (نک فخرایی: 1348، 356)
میرزا که در ابتدا با حسن نیت با انقلاب شوروی برخورد کرده بود و جز صداقت و صمیمیت انقلابی انتظار دیگری از آن نداشت، با گذشت زمان غرق در توطئه های انقلاب شوروی شد، در پاسخ نامه به روتشتاین نوشت:
«من و یارانم در مشقتهای فوق الطاقه چندین ساله هیچ مقصودی نداشته و نداریم جز حفظ ایران از تعرضات خارجی و فساد خائنین داخلی، تأمین آزادی رنجبران ستمدیده مملکت... من انقلاب را یگانه راه علاج و نجات قطعی ملت از مشکلات موجود می دانم.» و ضمن ارائه چند پیشنهاد مبنی بر «اقدام حکومت مرکزی ایران به اصلاحات اساسی، فسخ قراردادهای استعماری و تعهد به حفظ استقلال، سپردن امنیت گیلان به جنگلیها و ازاد بودن احزاب»، قول میدهد که در صورت قبول رایط، سیاست صبر و انتظار و آرامش پیش خواهد رونشتاین این پیشنهادها را «غیرمنصفانه
ارزیابی کرد. (عبداللهی: 1388، 91)