با ورود قوای شوروی به گیلان، نخستین واکنش مقامات نظامی و اجرایی، تخلیه سریع منطقه بود؛ چنان‌که بنا به گزارش محمدعلی مجد فطن‌السلطنه، فرماندار گیلان، فرماندهان ارتش و رؤسای ادارات رشت پیش از رسیدن قوای سرخ از شهر گریخته بودند (نیکویه: ۱۳۸۷/۱، ۳۶۴). با این حال، پس از تثبیت وضعیت در اواخر شهریور ۱۳۲۰ش، فراریان به‌تدریج به خانه‌های خود بازگشتند. این تغییر اقتدار سیاسی، موقعیت مناسبی را برای چپ‌گرایان فراهم آورد و با بهره‌گیری از نفوذ روس‌ها، گروه‌ها، اتحادیه‌ها و احزاب متعددی همچون حزب میهن، حزب جنگل، حزب ایران و اتحادیه‌ی شهر رشت در گیلان شکل گرفت (پندی: ۱۳۸۷، ۱۱۲).

در کنار تحولات سیاسی، مداخلات شورویان در زیرساخت‌های شهری و فرهنگی رشت نیز مشهود بود. در حوزه فرهنگی، کتابخانه‌ی ملی رشت توسط روس‌ها اشغال و به قمارخانه و باشگاهی به نام «کلوب شاهپور» تبدیل شد؛ هرچند بعدها این مکان توسط شیخ بهاءالدین املشی، از مؤسسین کتابخانه، به روال عادی خود بازگشت (پندی: ۱۳۸۷، ۱۱۲). تغییرات در صنعت سینما نیز متأثر از این حضور بود؛ به‌طوری که سینما «مایاک» به دستور روس‌ها به «سینما دیده‌بان» تغییر نام یافت و مدیر آن، گریشا ساکوارلیدزه، به دلیل عضویت در حزب داشناک (آزادی‌خواهان قفقاز) دستگیر و به سیبری تبعید شد. همچنین سینما «همای» (سپه سابق) به «سینما شرق» تغییر نام داد (فیلم: س ۱۵، ش ۲۰۶، ۵۳). در همین راستا، سینما شرق که در اجاره خانم سوریا قاجار (از مهاجران روس) بود، از بدو ورود روس‌ها تا پایان شهریور همان سال، هشت فیلم روسی با عناوین «گل سنگ»، «شبح سوار»، «خفاش»، «معلم دهکده»، «عقاب (بلای جان نازی)»، «چشم ایور مقدس»، «سرنوشت یک انسان» و «مادر» (اثر ماکسیم گورکی) را به نمایش گذاشت (کوچکی‌زاد: ۱۳۹۰، ۳۷ و ۳۸) و هم‌زمان، نمایش فیلم‌های تبلیغاتی روسیه در شهر رایج گشت (پندی: ۱۳۸۷، ۱۱۲).

علاوه بر مراکز فرهنگی، تأسیسات درمانی نیز تحت اشغال نظامیان شوروی درآمد. پس از تصرف سربازخانه‌ی نوبل در رشت، روس‌ها ابتدا بیماران خود را در آنجا بستری کردند و سپس از بیمارستان پورسینا بهره بردند. اما به دلیل نیاز عموم مردم به این بیمارستان و عدم ایمنی برای نظامیان، در نهایت ساختمانی را در باغ اتحادیه (ساختمان فعلی دارایی رشت) به بیمارستان نظامی شوروی تبدیل کردند که ریاست آن بر عهده دکتر کاوالتراوف بود (تائب: ۱۳۸۴، ۲۱۷).