تاسیس حکومت جمهوری به دست میرزاکوچک خان (16 خرداد 1299ه.ش)

16 خرداد 1299

پس از ورود میرزا کوچک خان و یارانش (جنگلی‌ها) به شهر رشت، در میان جمعیتی انبوه، اعلامیه رسمی «جمعیت انقلاب سرخ ایران» با عنوان «هوالحق» و عبارت «فریاد ملت مظلوم ایران از حلقوم فدائیان جنگل» قرائت شد. این اعلامیه که در تاریخ ۱۸ رمضان ۱۳۳۸ در «قرق کارگذاری رشت» (محل فعلی ثبت اسناد) خوانده شد، نقطه عطفی در تحولات سیاسی منطقه بود و در آن، تشکیل حکومت موقت انقلابی و شورای نظامی انقلاب در گیلان و برقراری نظام جمهوری رسماً اعلام گردید.

در این بیانیه، ضمن تأکید بر آزادی انسان‌ها و لزوم آگاهی از حقوق بنیادین، چهار اصل اساسی انقلاب سرخ گیلان بدین شرح بیان شد:
۱. لغو اصول سلطنت و اعلام رسمی جمهوری.
۲. پذیرش مسئولیت حفاظت از جان و مال تمامی اهالی توسط حکومت موقت جمهوری.
۳. ابطال تمامی معاهدات و قراردادهایی که قدیماً یا جدیداً به ضرر ایران با هر دولتی منعقد شده بود.
۴. پذیرش تساوی حقوق تمامی اقوام بشر و در عین حال، الزام به حفظ شعائر اسلامی. (فخرایی: 1354، ۲۴۶)

پس از قرائت این اعلامیه و ابراز احساسات ممتد مردم نسبت به میرزا و همراهانش، فرصت فراهم شد تا مراسم سالگرد شهادت دکتر حشمت برگزار شود. جمعیت چند هزار نفری که در رأس آن‌ها میرزا کوچک خان قرار داشت، هلهله‌کنان از «بیستون» (خانه سردار همایون) به سوی آرامگاه دکتر حشمت در «چله‌خانه» به راه افتادند.

در این مراسم، میرزا کوچک خان در کنار درخت کهنسالی در حیاط مسجد چله‌خانه ایستاد و سخنان خود را با آیه «ولا تحسبن الذين قتلوا في سبيل الله امواتا بل احياء عند ربهم يرزقون» آغاز کرد. وی در نطقی آرام و ملایم، ضمن اشاره به خیانت‌های دولتمردان در مورد مرگ دکتر حشمت، اظهار داشت که فقدان این مرد بزرگ ضایعه‌ای گران‌بهاست و از خداوند توفیق تقاص خون او را از جلادان خون‌آشام طلب کرد (همان، ۲۴۶ و ۲۴۹ و ۲۵۰).

در پایان، احسان‌الله خان دوستدار رشته سخن را به دست گرفت و در نطقی مؤثر، ضمن ستایش «لنین» (قائد انقلاب سرخ)، با سر دادن فریاد «زنده باد ارتش انقلاب»، مراسم را به پایان رساند (همان، ۲۵۱).

منابع :

- فخرایی، ابراهیم، سردار جنگل، تهران، جاویدان، 1354.
تاکنون نظری برای این رویداد ثبت نگردیده است
جهت ثبت نظر پیرامون رویداد ابتدا در سایت ورود کنید
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال