درگذشت احمد نوری‌زاده (اوّلین ارمنی‌شناس ایران) (1 شهریور 1400ش)

1 شهریور 1400

دکتر احمد نوری‌زاده، شاعر، پژوهشگر، مترجم و روزنامه‌نگار معاصری بود که در آبان ماه سال ۱۳۳۰ خورشیدی در محله غازیان بندرانزلی متولد شد. وی در خانواده‌ای پرجمعیت رشد کرد و پدرش کارگر آتش‌نشانی شیلات در بندرانزلی بود. دلبستگی او به فرهنگ ارمنی از کودکی و در جریان تعامل با ارامنه زادگاهش آغاز شد، اما این علاقه به جست‌وجویی علمی بدل گشت؛ به گونه‌ای که در کمتر از ۶ ماه، الفبای زبان ارمنی را نزد «آرشی بابایان» آموخت و سپس دوره‌ی آموزش خود را نزد «خاژاک درگریگوریان»، رئیس دانشکده ارمنی‌شناسی دانشگاه اصفهان، گذراند.

نوری‌زاده که فعالیت‌های ترجمه و معرفی آثار شاعران ارمنی را از سال‌های ۱۳۴۸-۱۳۴۹ آغاز کرد، به سبب التفات ویژه‌اش به شناساندن تاریخ، فرهنگ و ادبیات ارمنی، به حق می‌توان او را بنیان‌گذار «ارمنی‌شناسی فارسی» در ایران قلمداد کرد. وی طی بیش از سه دهه فعالیت فرهنگی و خلاقیت ادبی، تا کنون ۱۴ عنوان کتاب تالیف، تدوین و ترجمه کرده است. در میان آثار او، کتاب «صد سال شعر ارمنی» به دلیل دقت وسواس‌گونه در انتخاب واژگان و مقدمه‌ی جامع آن، در نوع خود اثری ممتاز، برگزیده و ستودنی است؛ اثری که از حیث حجم و عمق پژوهش، گویی حاصل تلاش یک دپارتمان ادبی با بودجه‌ای کلان باشد، نه همت یک نفر. همچنین ترجمه‌ی وی از کتاب «پتر اول» و اثر «تاریخ و فرهنگ ارمنستان» از دیگر دستاوردهای برجسته اوست.

وی جایگاه ویژه‌ای در جهان ادبیات داشت؛ چرا که تنها شاعر غیرارمنی جهان بود که به زبان ارمنی نیز شعر می‌سرود و در همین راستا، مجموعه‌ اشعار ارمنی خود را با عنوان «سلام بر شما ارمنیان» منتشر کرد. این دلبستگی عمیق باعث شد تا در ارمنستان از او به عنوان «فرزند پارسی‌گوی ملت ارمنی» یاد شود و حتی بخش‌هایی از منظومه «ماسیس، کوه نیست» اثر او، در کتاب‌های درسی مقطع دوم راهنمایی مدارس ارمنی تدریس شود.


دستاوردهای نوری‌زاده در محافل جهانی مورد تقدیر قرار گرفت. وی در سال ۲۰۰۰ میلادی، به پاس ۳۰ سال تلاش بی‌وقفه در راه شناساندن فرهنگ و ادبیات ارمنی، جایزه فرهنگی و معتبر جهانی «گارپیس پاپازیان» (که از سال ۱۹۸۸ در اتریش بنیان‌گذاری شده بود) را کسب کرد. همچنین در اکتبر سال ۲۰۰۱، در جلسه اختتامیه کنفرانس بین‌المللی ترجمه در آکادمی علوم جمهوری ارمنستان، عالی‌ترین نشان فرهنگی ارمنستان را از روبرت کوچاریان، رئیس‌جمهور وقت این کشور، به عنوان «پرکارترین ارمنی‌شناس جهان» دریافت نمود و همچنین «جایزه سپاس» را از انجمن نویسندگان ارمنستان کسب کرد. علاوه بر این، مقالات پژوهشی او در زمینه پیوندهای فرهنگی ایرانیان و ارمنیان، در مجله معتبر جهانی «کلاب دیپلماتیک» (منتشر شده در ژنو) با موضوع «گفتگوی تمدن‌ها» به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی به چاپ رسیده است.

تعهد نوری‌زاده به زبان تنها محدود به ارمنی نبود و دلبستگی عمیقی به زبان مادری خود (فارسی) داشت؛ به گونه‌ای که علاوه بر شعر، در سال‌های اخیر به داستان‌نویسی روی آورد. او در گفت‌وگویی در سال ۱۳۸۷ اشاره کرد که سرگرم نوشتن رمان سه جلدی به نام «در گذرگاه رنج» است که نیم قرن زندگی و خاطرات تاریخی او را در قالب داستانی روایت می‌کند. وی همچنین روزنامه‌نگاری جدی بود که اگر جفای زمانه مانع حضورش در این حرفه نمی‌شد، چه بسا سرنوشتی متفاوت می‌یافت.

این شخصیت برجسته که در اواخر عمر در «گل یاس» (یکی از ساختمان‌های آسایشگاه کهریزک مخصوص بیماران ام‌اس) تحت مراقبت‌های پزشکی بود، در صبح روز دوشنبه اول شهریور ۱۴۰۰ در سن ۶۹ سالگی درگذشت.

( فصلنامه فرهنگی پیمان، شماره ۲۰، پیشگفتار گفت‌وگو با احمد نوری‌زاده و متون تکمیلی زندگی‌نامه)

تاکنون نظری برای این رویداد ثبت نگردیده است
جهت ثبت نظر پیرامون رویداد ابتدا در سایت ورود کنید
کلیه حقوق برای تقویم گیلان محفوظ است | طراحی و پیاده سازی : مهیانت شمال