گزارشهای رسیده به افسینکوف حاکی از آن است که میرزا کوچکخان به همراه یارانش در سفری از پیش برنامهریزیشده، صبحگاه رشت را به مقصد پیربازار ترک کردند و پس از عبور از مرداب و گذر از تولم، غروب همان روز به سیاه درویشان رسیدند (افسینکوف، ۱۳۹۵: ۱۷۹). بر اساس گزارش مورخ شنبه ۲۲ مرداد ۱۲۹۴ (۱۴ اوت ۱۹۱۵)، آنان پس از گذراندن شبی در قهوهخانهای در سیاه درویشان، دوباره به سوی تولم بازگشتند و همزمان با پیوستن تدریجی نیروهای مردمی به آنها، نخستین اعلامیه رسمیشان با محوریت استقلالطلبی و نفی دخالت بیگانگان در رشت توزیع شد؛ اقدامی که بهسرعت هیاهوی بسیاری در شهر و مناطق اطراف نظیر لاهیجان، لنگرود، انزلی و تالش برپا کرد و جامعه را به تکاپو واداشت (همان: ۱۸۰)