فیروز دیلمی از ابناء و ايرانيانى است كه خسرو آنان را همراه سيف بن ذى يزن به يمن فرستاد. آنان سپاهيان حبشه را از يمن بيرون راندند و خود بر آن سرزمين چيره شدند، و چون خبر ظهور رسول خدا به ايشان رسيد، فيروز بن ديلمى به حضور پيامبر آمد و مسلمان شد و احاديثى از ايشان شنيد و حديث‌هايى از گفتۀ او روايت شده است. برخى از محدثان از او به صورت فيروز بن ديلمى و برخى به صورت ديلمى نام برده‌اند كه هر دو يكى است و مى‌بينيم كه حديث يكى است و در نام او اختلاف دارند. (ابن‌سعد: 1374/6، 417)
پس از ادعای پیامبری اسود عنسی و شهادت شهر بن باذان دیلمی، فیروز دیلمی با همکاری دختر عمه‌اش آزاد و همچنین: قيس، داذويه، اصطخرى، جشیش دیلمی طی یک عملیاتی هماهنگ، اسود عنسی را به بند کشیدند. بدين ترتيب عدۀ زيادى از طرفداران أسود اسير شدند و سپس با اسرايى كه طرفداران أسود گرفته بودند، مبادله شدند. به اين ترتيب خدا اسلام و مسلمانان را عزيز كرد و صنعاء و جند از دست أسود آزاد شد و اصحاب رسول خدا (ص)  به آنجا بازگشتند و معاذ بن جبل، فرستادۀ رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله براى آنان نماز جماعت خواند و نامه‌اى به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نوشتند تا جريان را به اطلاع او برسانند. (طبری: 1387ق/3، 230-235)
اين خبر را در همان شبى كه اسود كشته شد، جبرئيل به اطلاع رسول خدا (ص) رسانيد. و آن حضرت (ص) در صبح همان شب به اصحابش فرمود: "ديشب أسود عنسى كشته شد. او را مردى مبارك كه از خانواده‌اى مبارك است، به قتل رسانيد. پرسيدند: او كيست‌؟ فرمود: فيروز. به درستى كه فيروز پيروز شد. خداوند أسود عنسى كذّاب را به دست مردى از برادران شما كه اسلام آورد، به قتل رسانيد ." (همان، 236)
بلاذری، فیروز دیلمی را احرار الیمن  (آزادگان یمن) معرفی می‌کند. (بلاذری: 1417ق/5، 331)
زمانی که معاویه به خلافت رسید، فیروز دیلمی را در فرمانروایی یمن باقی گذارد، اما اندکی بعد، او را عزل و عثمان بن عفان ثقفی را به جایش گماشت. (یعقوبی: بی‌تا/2، 234)

پيغمبر (ص) در زمان بیماری خود خود وبر بن يحنس را به يمن فرستاد و مسلمين را به دفع أسود عنسى (مدعی دروغین پیامبری) از راه جنگ يافت.  فيروز بن ديلمى و داذويه و اصطخرى و جشيش بن ديلمى با قيس بن مكشوح سردار سپاه اسود در قتل وى متفق شدند و به راهنمائى آزاد دیلمی زن شهر بن باذان كه اسود شوهرش را كشته و آن زن را تصرف كرده بود از نقب شبانه داخل خوابگاه اسود شدند و او را به قتل رساندند. (بلاذری: 1956م/1، 125) و (نويرى: 1364/4، 51)

"جشیش دیلمی" که قبل تر ها برای مبارزه با اول مرتد جهان اسلام، اسود عنسی با فیروز دیلمی، همکاری کرد سخن گفته شد. از مرتدین دیگری که چشیش دیلمی در مبارزه با آن تلاش کرد مبارزه و به بند کشیدن  "قیس بن عبد یغوث" است.
"قیس بن عبد یغوث"  که با فیروز و سایر ایرانیان مقیم یمن با اسود کذاب‌ مبارزه می‌کردند ، پس از در گذشت حضرت رسول مرتد شد. رؤسای قبایل عرب از یاری فیروز و جشیش و دادویه و ایرانیان مسلمان دست برداشتند و راه‌ اسود کذاب گرفتند . قیس دستور داد همه ایرانیان را از یمن خارج کنند و به آنان دستور دادند هر چه زودتر به سرزمین خود مراجعت کنند ، زنان و فرزندان فیروز و دادویه را نیز مجبور کردند از یمن بیرون روند و در جریان همین مبارزه قیس، داذویه ایرانی را به شهادت رساند. (طبری: 1387ق/3، 323و327)
قبیله عقیل و عک متفقا مردان خود را به یاری فیروز فرستادند و همگان بر مرتدین که در رأس آنها قیس قرار داشت حمله آوردند . در نتیجه قیس بن‌ عبد یغوث شکست خورد و از میدان جنگ فرار کرد و یاران اسود عنسی نیز از هم پاشیدند . (همان، 326)
پس از فرار کردن قیس و از هم پاشیدن لشکریان وی ، خود او سرانجام‌ بدست مهاجرین ابی امیه اسیر شد . او را بند کرده به مدینه بردند .