در دوران فرمانروایی یکی از شاهان مادی به نام "آرته‌یس" که در حدود سالهای 687-647 ق.م بر مادها فرمان می‌راند، جنگ بزرگی میان مادها و کادوسی‌ها روی داد. (فاخته: 1386، 53)
دیودور سیسیلی این رویداد را از قول کتزیاس چنین نقل می‌کند: " در سلطنت این شاه (آرته یس) جنگی بزرگ برای مادی ها با کادوسی  ها پیش آمد و منشأ این واقعه چنین است: پارسُد پارسی که از حیث دلاوری، شجاعت وعزم و حزم معروف بود، نفوذی در دربار ماد یافت. بعد چون از حکم شاه درباره‌ی خود رنجید با سه هزار پیاده و هزار سوار نزد کادوسیها رفته، خواهرش را به یکی از متنفذین این مردم داد و مورد توجه گردید. پس از آن، او مردم کادوسی را تحریک کرد که بر ماد شوریده مستقل شوند و چون شنید شاه قشونی به قصد او فرستاده، با دویست هزار نفر تنگی را اشغال کرد. خود شاه به قصد او با قشونی مرکب از ۸۰۰ هزار نفر بیرون رفت و در جنگ شکست خورد. توضیح آن که پنجاه هزار نفر کشته شده و مابقی را پارسی مزبور از ولایت کادوسیها براند. پس از آن کادوسی ها او را شاه کردند و او همواره به ممالک ماد تجاوز کرده و به تاخت و تاز و غارت می‌پرداخت. از این راه او یک شخص نامی گردید و در آخر عمر جانشین خود را مجبور کرد سوگند یاد کند که همواره آتش کینه ی کادوسیها را نسبت به مادیها مشتعل خواهد داشت و لعنت کرد به هم نژادان خود و کادوسیهایی که از در صلح با مادی ها در آیند. بدین سبب، کادوسی ها هیچگاه مطیع اوامر شاهان ماد نگشته، در عین حال تا زمان کورش، که دولت ماد را منقرض کرد باقی ماندند. (سیسیلی: 1384، 149)
همچنین در عصر "هووخشتره" پادشاه مادها که سال 633ق.م به سلطنت رسید و سال 585ق.م درگذشت، با آنکه تمام سرزمین ایران در تصرف او بود، گیلانیان و مازندرانیان سر به اطاعت او فرود نیاوردند. (مهدوی لاهیجی: بی‌تا، 10)

پ.ن  اقوام گیلان، گیل‌ها، کادوسی‌ها، آماردها و کاسپی‌ها بودند. گیل‌ها در جلگه و در دشت زندگی می‌کردند و به سبب تجاری بودن منطقه و نزدیک بودن به دریا پیشرفت کردند، مهم‌ترین شهر آنان «دولاب» بود. (میرابوالقاسمی: 1369، 24) کاسپی‌ها حاکم نشینان پانزدهم بودند. (هرودت: 1341، 192)

کادوسی‌ها در کوه‌های غربی و در جلگه بودند و رشت بین دو منطقه‌ی گیل و کادوسی واقع بود. به عقیده‌ی «پلین» گیل‌ها [گلاها] باید همان کادوسی‌ها باشند.  (رابینو: 1374، 450)
گیل‌ها و کادوسی‌ها با اتحاد خود آماردهای غیر آریایی را از کنار سپیدرود رانده و قوم گیل و دیلم را به وجود آوردند.
كادوسيان را بعض محقّقين از بومى‌هاى ايران، قبل از آمدن آریاییها به این سرزمين مي‌دانند و اين‌ها در گيلان و قسمت شمال شرقى آذربايجان سكنى داشتند. (پیرنیا: 1375/2، 1129)