سال ۱۳۰۰ خورشیدی، یکی از بحرانی‌ترین و در عین حال سرنوشت‌سازترین دوران نهضت جنگل به رهبری میرزا کوچک‌خان بود. در این مقطع، نهضت میان دو لبه‌ی قیچی گرفتار شده بود: از یک سو فشار نیروهای دولت مرکزی و از سوی دیگر اختلافات داخلی با جناح‌های چپ‌گرا و نیروهای شوروی (بلشویک‌ها). خروج نیروهای ارتش سرخ از رشت که طبق توافقات دیپلماتیک میان ایران و شوروی (عهدنامه ۱۹۲۱) صورت گرفت، فرصتی کوتاه و حساس برای میرزا ایجاد کرد تا بار دیگر برای تثبیت حاکمیت ملی و بومی خود در گیلان اقدام کند.

در تاریخ جمعه ۲۷ خرداد ۱۳۰۰ خورشیدی (برابر با ۱۰ شوال ۱۳۳۹ قمری و ۱۷ ژوئن ۱۹۲۱ میلادی)، دو رویداد کلیدی در شهر رشت به وقوع پیوست که موازنه قدرت را تغییر داد:

۱. تخلیه‌ی رشت از نیروهای بلشویک: پس از ماه‌ها حضور نظامی و دخالت‌های سیاسی نیروهای شوروی در امور گیلان که منجر به بروز اختلافات شدید میان میرزا و جناح‌های تندروی کمونیست شده بود، نیروهای بلشویک سرانجام رشت را تخلیه کردند. این عقب‌نشینی بخشی از تعهدات دولت شوروی برای عادی‌سازی روابط با تهران بود. (یوسفدهی: ۱۳۹۳/۳، ۷۵)

۲. حضور نیروهای میرزا در شهر رشت: بلافاصله پس از خروج نیروهای بیگانه، مجاهدان جنگل به رهبری میرزا کوچک‌خان برای پر کردن خلأ قدرت و جلوگیری از سقوط شهر به دست نیروهای قزاق یا هرج‌ومرج داخلی، وارد رشت شدند. این حضور، نمادی از تلاش مجدد نهضت برای بازپس‌گیری مرکزیت گیلان و احیای آرمان‌های اولیه‌ی خود بود. (فراهانی: ۲۰۷)