در سال ۱۳۸۲ (۲۰۰۳)، پنج کشور همجوار دریای خزر (جمهوری اسلامی ایران، ترکمنستان، قزاقستان، روسیه و جمهوری آذربایجان) با هدف پاسداری از اکوسیستم این پهنه آبی، «کنوانسیون منطقهای حفاظت از محیط زیست دریای خزر» که به «کنوانسیون تهران» شهرت دارد، به امضا رساندند. سه سال بعد، در ۱۲ اوت ۲۰۰۶ (۲۱ مرداد ۱۳۸۵)، با اعلام پایبندی رسمی به مفاد این پیمان، این روز را به عنوان نقطه عطفی در همکاریهای زیستمحیطی منطقه گرامی داشتند و آن را جشن گرفتند.
مقایسه طول سواحل و درصد تقریبی سهم کشورهای ساحلی
ادعای «عقبنشینی ایران از سهم ۵۰ درصدی خزر» از دو جنبه نادرست است: نخست اینکه در معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ هیچ بندی مبنی بر مالکیت ۵۰ درصدی وجود ندارد و بحث عمدتاً بر حقوق کشتیرانی و شیلات بوده است. دوم اینکه طبق منطق جغرافیایی و حقوق بینالملل، سهم هر کشور باید متناسب با طول نوار ساحلی آن باشد؛ لذا با فروپاشی شوروی و حضور ۵ کشور، سهم ایران بر اساس کمترین میزان ساحل، در محدوده منطقی (بین ۱۱ تا ۲۰ درصد) تعیین شده است.
خزر ۶۵۰۰ کیلومتر ساحل دارد. سهم کشورهای ساحلی دریای خزر بنابر نوار ساحلیشان:
- قزاقستان: ۱۹۰۰ کیلومتر (حدود ۳۰٪)
- ترکمنستان: ۱۷۶۸ کیلومتر (حدود ۲۷٪)
- روسیه: ۱۳۵۵ کیلومتر (حدود ۲۱٪)
- آذربایجان: ۸۲۰ کیلومتر (حدود ۱۲٪)
- ایران: ۶۵۷ کیلومتر (حدود ۱۰٪)
سعی میشود ذیل این پست، مطالبی که مربوط به دریاچه کاسپین است و به روز خاصی تعلق ندارد را ذکر کنیم:
در داستان موسی و خضر که در قرآن کریم آمده است (آیات 6-82 ، سوره کهف). حضرت موسی (ع) از خداوند خواست که عالم ترين فرد را به او نشان دهد، نشانه ای از خداوند خواست که آن فرد را پیدا کند. خداوند حضرت خضر (ع) را معرفی کرد و فرمود در جایی که ماهی تو از سبد بیرون میافتد در آنجا میتوانی خضر را پیدا کنی. نزدیکی دریایی ماهی افتاد آن دریا، دریای کاسپین (خزر) است و آن روستا ، روستای باجروان (واقع در جمهوری آذربایجان امروزی با مردم طالش زبان) میباشد. (ابن عساکر: 1415ق/61، 166)