بعد از انقلاب مشروطه، در قانون تشکیل ایالت و ولایت در سال 1325ق (1286ش) "گیلان" جزو دوارزه ولایت ایران قرار گرفت. (حافظ‌نیا: 1381، 30) نخستین قانون مدون تقسیمات کشور در آبان ماه سال ش1316، بر پایه این قانون، ایران به استان های شمال، غرب، جنوب، شمال غرب، شمال شرق و مکران تقسیم شد. (اصلاح‌عربانی: 1374/1، 38) این  تقسیمات، چند ماهی دوام نیاورد و در 19 دی ماه 1316، کشور به 10 استان و 49 شهرستان تقسیم شد. (طالش انساندوست:1383، 22 به نقل از حافظ‌نیا، جغرافیای سیاسی) استان یکم به مرکزیت استان گیلان و شهر رشت، شامل: زنجان (در 6مرداد1348ش از استان گیلان جدا شد) و (تصویب‌نامه شماره 1897/4 مورخ6/5/1348)، قزوین (در23مهر1326ش به تهران ضمیمه شد) و (تصویب‌نامه شماره 14539 مورخ 23/7/1326) ، سلطان آباد (اراک) (در7بهمن 1340ش به تهران ضمیمه شد) و (تصویب‌نامه شماره 31518 مورخ 7/11/1340) ، ساوه (در23مهر1326ش به تهران ضمیمه شد) و (تصویب‌نامه شماره 14539 مورخ 23/7/1326) ، شهسوار شامل رامسر و تنکابن (در سال ش1323 به ساری ضمیمه شد)  و (تصویب‌نامه شماره 6578 مورخ 1323) نیز می‌شده است. "آستارا" نیز در 22 خرداد سال 1339ش از اردبیل جدا و به استان گیلان، ضمیمه شد. (تصویب‌نامه شماره 7774 مورخ 22/3/1339) (نک طالش انساندوست:1399، 26-29)