در بحرانی‌ترین لحظات تقابل میان حکومت مرکزی و مشروطه‌خواهان، فشارهای دیپلماتیک و نظامی روسیه برای کنترل اوضاع شدت گرفت. در حالی که محمدعلی شاه با حمایت سفارت‌خانه‌های خارجی، پیشنهادهای مجاهدان گیلانی را رد می‌کرد، روسیه از یک سو سعی در بازگرداندن محمدولی خان به رشت داشت و از سوی دیگر، تجهیزات نظامی گسترده‌ای را برای سرکوب احتمالی به حرکت درآورد. با این حال، موج گسترده‌ای از مردم گیلان و تالش‌ها برای پیشروی به سوی پایتخت بسیج شده بودند. :

محمدعلی شاه براساس گفتگوی نمایندگان سفارت‌خانه‌های روسیه و انگلیس، پیشنهادهای هیاهوگران گیلانی را نپذیرفت. در همین راستا، سفیر روسیه نیز با اتخاذ رویکردی تهدیدآمیز به محمدولی خان پیغام داد که یا به رشت بازگردد و یا منتظر دخالت نظامی روسیه باشد. *اما این فشارها نتوانست مانع از بسیج مردمی شود، چرا که درست در همین زمان خبر رسید شماری بیش از هزار تن از مردم گیلان، شامل لاهیجانی‌ها و تالش‌ها، خود را به رشت رسانده‌اند و آماده‌ی حرکت به سوی تهران هستند (افسینکوف: 1395، 54). همزمان با این همبستگی مردمی، روسیه نیز برای مقابله با این موج، رژیمان قزاق سوار را همراه با یک باطالیان پیاده و توپخانه و تجهیزات از بندر انزلی به عزم تهران اعزام کرد؛ نیروهایی که چنانچه به موقع رسیده بودند، احتمالاً احدی از مجاهدین را باقی نمی‌گذاشتند (فخرایی: 1371، 169).