محمدولی مظفری کجیدی، که در محافل ادبی با تخلص «دامونی» و در میان مردم با نام «مم ولی» شناخته میشد، متولد سال ۱۳۱۷ در روستای کجید (از توابع دهستان سمام اشکورات در استان گیلان) بود. او که عمری را وقف پاسداشت فرهنگ عامه گیلان کرد، در ۵ تیر ۱۳۶۲ در شهر سیاهکل چشم از جهان بست.
اشعار مظفری، زبان گیلکی با گویش «بیه پیشی» است. تسلط عمیق او بر این زبان، باعث شد تا طیف گستردهای از واژگان اصیل و رو به فراموشی در آثارش جاری شود؛ ویژگیای که او را در میان شاعران همعصرش متمایز کرد و تأثیرگذاری آثارش را در حافظه جمعی مردم دوچندان ساخت. وی نخستین تجربههای شاعری خود را در سال ۱۳۳۸ آغاز کرد و با تلاش مستمر، کارنامهای درخشانی در شعر فولکلور و جمعآوری واژگان اصیل شرق گیلان به جای گذاشت.
میراث مکتوب این استاد، در تیرماه سال ۱۳۹۳ و سی و یک سال پس از درگذشتش، در قالب مجموعهای چهارجلدی توسط انتشارات فرهنگ ایلیا در رشت و به کوشش مهرناز مظفری منتشر شد. این مجموعه شامل بخشهای زیر است:
- مجموعهی اشعار
- پژوهشهای فرهنگ عامه شرق گیلان
- اصطلاحات و ضربالمثلهای شرق گیلان
- مسلهها (چیستانها)
علاوه بر این آثار، وی در ماهنامههای «دامون» و «گیلاننامه» مقالاتی در باب تقویم گیلکی به رشته تحریر درآورد. همچنین تلاشات وی در تدوین یک لغتنامه جامع از سال ۱۳۳۱ تا واپسین لحظات عمرش ادامه داشت، هرچند تقدیر الهی اجازه نداد این اثر ارزشمند به اتمام برسد. او همچنین بین سالهای ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۱، ده سالی را به طور بی وقفه به جمعآوری چیستانهای گیلکی اختصاص داد.
سرایندگی اشعار مظفری تنها به کاغذ محدود نشد؛ در سال ۱۳۵۸، چهار کاست از اشعار وی با صدای خودش ضبط شد که آثار معروفی همچون «نوغاندار»، «گیل لو» و «وسماره» را در بر میگرفت. همچنین، اثر وی در دنیای موسیقی و هنر تصویری جاری است؛ بهگونهای که ترانههای وی در سریال «پس از باران» مورد استفاده قرار گرفت و فریدون پوررضا، خواننده و محقق برجسته فولکلور گیلان، با اجرای ۹ ترانه از او، سهمی ارزشمند در ترویج آثار مظفری در جامعه هنر گیلان داشت.
ارزش آثار محمدولی مظفری کجیدی به گونهای است که سالها پس از درگذشتش، همچنان مورد توجه نهادها و مراکز فرهنگی قرار دارد. برای نمونه، به مناسبت سی و نهمین سالروز خاموشی وی، در تاریخ ۲۴ تیر ۱۴۰۱، مراسم نکوداشتی با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان املش، انجمن آثار و مفاخر املش و مؤسسه فرهنگی هنری قلم دامون مهر در کانون معصومیه املش برگزار شد تا جایگاه این شاعر و پژوهشگر عاشق فرهنگ عامه، یک بار دیگر در نزد مخاطبان بازخوانی شود.