شهادت امام محمدتقی(ع)، ملقب به جوادالائمه، تسلیت باد.


خلاصه‌ای از زندگانی امام جواد (ع)

امام محمدتقی(ع)، مشهور به امام جواد، نهمین امام شیعیان است که در سال ۱۹۵ق در مدینه به دنیا آمد و در هشت‌سالگی پس از شهادت امام رضا(ع) به امامت رسید. این مسئله ابتدا برای برخیشیعیان محل تردید بود، اما با پاسخ‌های علمی و الهی امام، امامت ایشان تثبیت شد. (مفید: 1413ق/2، 265) و (نوبختی: 1404ق، 88)

دوران امامت ایشان ۱۷ سال و هم‌زمان با خلافت مأمون و معتصم عباسی بود. امام بیشتر در مدینه زندگی می‌کرد و ارتباطش با شیعیان از طریق وکیلان و نامه‌نگاری بود. (جعفریان: 1381، 476)

از مهم‌ترین رخدادهای زندگی امام، مناظره مشهور با یحیی بن اکثم است که جایگاه علمی ایشان را آشکار کرد. امام جواد(ع) همچنین با فرقه‌هایی مانند واقفیه، زیدیه، اهل‌حدیث و غلات برخورد می‌کرد و شیعیان را از آنان برحذر می‌داشت. (طبرسی: 1403ق، 444) و (کشی: 1409ق، 229 و 528)

امام جواد(ع) در سال ۲۲۰ق، در ۲۵سالگی، به شهادت رسید و در کاظمین، کنار مرقد امام موسی کاظم(ع)، به خاک سپرده شد. (مفید: 1413ق/2، 295)

نحوه شهادت امام جواد (ع)

درباره شهادت امام جواد(ع) در منابع شیعی دو گزارش مهم آمده است. در گزارش نخست، پس از مناظره فقهی امام در مجلس معتصم درباره حکم قطع دست دزد، برخی فقیهان دربار از پاسخ امام ناراحت شدند و این موضوع زمینه بدگویی و تحریک معتصم را فراهم کرد. بر پایه نقل عیاشی، ابن‌ابی‌داود پس از بازگشت از مجلس معتصم، از این‌که رأی امام بر رأی فقها برتری یافت، سخت خشمگین بود و همین مسئله را نزد معتصم بزرگ‌نمایی کرد. در نتیجه، معتصم دستور داد امام را به خانه‌اش دعوت کنند و به شهادت برسانند. (تفسیرالعیاشی: 1380ق/1، 319 و 320)

در گزارش دوم که مسعودی نقل کرده است، معتصم و جعفر بن مأمون از پیش درباره قتل امام تصمیم گرفته بودند. چون ام‌الفضل از امام فرزندی نداشت، جعفر او را تحریک کرد تا در شهادت امام همکاری کند. بر اساس این نقل، آنان انگوری را به زهر آلوده کردند و به امام خوراندند. ام‌الفضل پس از انجام این کار دچار پشیمانی شد، اما امام پیشاپیش از عاقبت کار خبر داده و فرموده بود که او به بیماری سختی گرفتار خواهد شد. (مسعودی: 1426ق، 227)

در مجموع، منابع بر این نکته اتفاق دارند که شهادت امام جواد(ع) با توطئه عباسیان و از طریق مسمومیت انجام شد، هرچند در جزئیات عاملان و شیوه دقیق آن، تفاوت‌هایی در نقل‌ها دیده می‌شود. در نهایت نیز پیکر مطهر ایشان در کنار مرقد امام موسی کاظم(ع) در کاظمین دفن شد. (مفید: 1413ق/2، 295)
 

پیوند امام جواد با دیلمیان
محمد بن سلیمان از تبار دیلم و از اصحاب امام صادق(ع) (طوسی: 1427ق، 343) و (غضائری: 1380، 91)، و نیز از اصحاب امام موسی کاظم(ع)، امام رضا(ع) و امام جواد(ع) است (به نقل از خویی: 1372/17، 72؛ برقی: 1430ق، 291). همچنین طوسی در «فهرست» گفته است سلیمان دیلمی کتابی دارد که ابن ابی‌جید آن را نقل کرده است (طوسی: 1420ق، 222). کنیه او ابومحمد بود و کتابی به نام «یوم و لیلة» داشته که پسرش محمد بن سلیمان آن را از او روایت کرده است (نجاشی: 1365، 182).
 

در عصر آل بویه، شیعیان بغداد به مناسبت عید غدیر خم در بازارها آتش می‌افروختند، دکان‌ها تا صبح باز بود و بامدادان شیعیان به زیارت مقابر قریش (امام کاظم و امام جواد) می‌رفتند و نماز عید به جا می‌آوردند (ابن‌جوزی: 1412ق/14، 150).