قابوس پسر وشمگیر زیاری با بویگان صلح کرد و گیلان را گرفت و به پسرش منوچهر داد.  (فاخته: 1386/1، 39)

در میان حکمرانان بی‌شماری که این سرزمین در روزگاران دراز به خود دیده است. کمتر می‌توان حکمرانی اهل فضل و کمال یافت که کتابی برجسته و ماندگار هم از خود بر جای گذاشته باشد. دودمان زیار از معدود خاندان های حکومت‌گری است که با داشتن دو امیر فرهیخته و دانشمند از سلسله های دیگر ممتاز است. این دودمان ، در قالب شخصیت قابوس بن وشمگیر ملقب به شمس‌المعالی (376-402ق) و کیکاووس بن اسکندر ملقب به عنصرالمعالی (412-480ق) دو حکمران ادیب و دانشمند به جهان عرضه کرد.

در دوران سامانیان آل‌زیار که مرداویج پسر زیار گیلک، سر سلسله آن دودمان شمرده می‌شد، جرجان و دارالمرز گیلان و طبرستان را زیر فرمان داشته و شمس‌المعالی قابوس بن وشمگیر از سران مقتدر آن سلسله، ممدوح شاعران به نام بوده است و حتّی ابوریحان کتاب مشهور "الآثار الباقیه" خود را به وی اهداء کرده و ثعالبی و ابن سینا او را ستوده‌اند. (قربانی: 1396، 122)
"پندنامه" یا "کتاب پند ها" یا "نصیحت نامه" نام اصلی کتابی است که بعد ها به دلایلی نامعلوم قابوس‌نامه نام گرفته است. شاید بتوان احتمال داد که شهرت شمس‌المعالی یا قابوس بن وشمگیر نام مؤلف اصلی را تحت الشعاع قرار داده باشد. عنصرالمعالی این کتاب را برای پسرش "گیلانشاه" به رشته تحریر در آورد تا اخلاق عملی و آداب زندگی و ملک داری را به او بیاموزد.
" آنچه نصیب من آمده بود پیش تو فرستادم تا خودکام نباشی و از ناشایست پرهیز کنی و چنان زندگانی کنی که سزاوار تخمه پاک تُست و بدان ای پسر که ترا تخمه و تیره بزرگست و شریف از هر دو جانب کریم الطرفین و پیوسته ملوک جهانی: جدت شمس المعالی قابوس بن وشمه گیر و تیره‌ات خاندان ملوک گیلانست، از فرزندان کیخسرو... جده تو مادرم ملک زاده مرزبان بن رستم بن شروین دخت بود که مصنف کتاب مرزبان نامه بود و سیزدهم پدرش کیوس بن قباد بود برادر نوشروان ملک عادل و مادر تو فرزند ملک غازی سلطان محمود ناصرالدین بود و جده من فرزند فیروزان، ملک دیلمان بود." (عنصرالمعالی: 1347، 2)