هیاسینت لویی رابینو، کنسول‌یار انگلیس در رشت، با کمک منشی خود میرزا محمدحسن صمصام‌الکتاب، اطلاعات جامعی درباره‌ی گیلان در کتاب «ولایات دارالمرز گیلان» گردآوری کرد و بیش از ۲۱ جلد کتاب نوشت که ۱۰ جلد آن به گیلان اختصاص دارد.