مفاخرالملک، رئیس شهربانی منصوب روس‌ها در رشت، با لشکری برای سرکوب جنگلی‌ها به کسما رفت اما در حمله نیروهای میرزا کوچک‌خان شکست خورد، کشته شد و اسرا پس از سخنرانی میرزا آزاد شدند و برخی به نهضت پیوستند.

در مرداد ۱۲۹۹، قوای دولتی با عقب‌نشینی بلشویک‌ها وارد رشت شدند، اما پس از مقاومت شدید نیروهای سرخ و حمله ناگهانی کشتی جنگی روسی، ناچار به عقب‌نشینی شدند و این حملات باعث مهاجرت گسترده و فاجعه‌بار مردم رشت به سمت قزوین شد.

یونس جنگلی ملقب به مبرزاکوچک خان (1259-1300ش) زاده رشت، روحانی مبارز و رهبر نهضت جنگل بود که با تشکیل مجمع روحانیون و اتحاد اسلام، علیه استبداد داخلی و نفوذ خارجی قیام کرد، در مهار قحطی بزرگ نقش مؤثر داشت و سرانجام در کوه‌های گیلان جان باخت.