عَلَم یا پرچم نمادین در طول تاریخ برای گیلانیان اهمیت داشته است. از کهن ترین منابعی که به اهمیت عَلَم نزد ایرانیان به ویژه گیلانیان اشاره دارد: . وَهْرِز دیلمی پس از شکست دادن ابرهه، به سمت صنعا (پایتخت یمن) رفت تا وارد آن شود.وقتی به دروازه رسید گفت: «هیچ‌گاه نباید پرچم من به حالت سرنگون وارد شهری شود. دروازه را خراب کنید!» دروازه صنعا را خراب کردند و او با پرچم برافراشته، پیروزمندانه وارد شهر شد. (طبری: بی‌تا/2، 141)) و (ابن‌هشام: بی‌تا/1، 64) و (ابوالفرج اصفهانی: 1415ق/17، 256)
در دوران آل‌بویه، استفاده از عَلَم‌ها و پارچه‌های رنگین در آیین‌های شیعی بسیار رواج یافت. در مراسم عاشورا به‌ویژه پارچه‌های سیاه به کار می‌رفت و هنگام زیارت مقابر ائمه‌(ع) ـ به‌خصوص مرقد امام علی‌(ع) در نجف و امام حسین‌(ع) در کربلا ـ عَلَم‌های سفید استفاده می‌شد.
ابن‌جوزی (511-597 ق) روایت می‌کند که در سال ۴۴۹ق، اهل‌سنت به خانه ابو جعفر طوسی (385-460 ق) در محله کرخ یورش بردند و سه عَلَم سفید را که از دیرباز زائران نجف حمل می‌کردند، به غارت برده و سوزاندند. (ابن‌جوزی: 1412ق/16، 16)
امروزه نیز در شب هفتم ماه محرم، مراسم علم بندی انجام می‌شود هر کس می‌تواند نذر و نیت کند و برای گرفتن مراد، در پیچیدن علم (پارچه های سبز و سیاه) و مسایل مخصوص علم بندی آذین بندی تکایا و مساجد شرکت کند. در شب علم ،بندی اغلب شیعیان شرکت می‌کنند و مرثیه های سوزناک می‌خوانند. پلوی شب علم بندی را بی نیازان و نیازمندان می‌خورند. (پاینده:1398، 179)
بیش از هشت قرن است در بسیاری از مناطق استان گیلان از جمله: شاه شهیدان رودبار مدفن امامزده محمد و هادی، ماسوله در جوار بقعه عون بن علی مراسم علم‌بندی با استقبال چند هزار نفری مردم صورت می‌گیرد.